25 სექ

ქალები და თემის დამხობა

წყარო: მარიაროზა დალა კოსტა და სელმა ჯეიმსი, ქალთა ძალაუფლება და თემის დამხობა.
ბრისტოლი, გაერთიანებული სამეფო: ფოლინგ უოლ პრეს, 1972.
მთარგმნელი: ნესტან მღებრიშვილი
ეს დაკვირვებები „ქალთა საკითხის“ ამოცნობისა და ანალიზის მცდელობაა, ისევე, როგორც ამ საკითხის ადგილმდებარეობის განსაზღვრისა კაპიტალიზმის მიერ შრომის დანაწილებისგან შექმნილ სრულიად „ქალის როლში“.

უპირველეს ყოვლისა, ამ გვერდებში ქალის როლის ცენტრალურ ფიგურად დიასახლისს წარმოვაჩენთ. ჩვენ ვასკვნით, რომ ყველა ქალი დიასახლისია და ის ქალებიც კი, რომლებიც სახლის გარეთ მუშაობენ, აგრძელებენ დიასახლისობას. გლობალურ შკალაზე, სწორედ ის, რაც საშინაო სამუშაოსთვისაა დამახასიათებელი – რომელიც განიხილება არა მხოლოდ სამუშაო საათების რაოდენობისა და სამუშაოს ხასიათის თვალსაზრისით, არამედ ცხოვრებისა და მის შედეგად ჩამოყალიბებული ურთიერთობების ხარისხის ჭრილში – განაპირობებს ქალის ადგილს, სადაც არ უნდა იყოს და რომელ კლასსაც არ უნდა მიეკუთვნებოდეს იგი. ჩვენ მუშათა კლასის წევრ ქალზე ვკონცენტრირდებით, თუმცა ამით არ ვგილისხმობთ იმას, რომ მხოლოდ მუშათა კლასის წევრი ქალების ექსპლუატაცია ხდება. პირიქით, ამას იმის დასამტკიცებლად ვაკეთებთ, რომ მუშათა კლასის წევრი დიასახლისი, რომელიც, ჩვენი აზრით, კაპიტალისტური წარმოებისთვის შეუცვლელია, გადამწყვეტი ფაქტორია ყველა სხვა ქალის მდგომარეობისა. შესაბამისად, ქალების, როგორც კასტის ყოველი ანალიზი მუშათა კლასის წევრი დიასახლისის ანალიზიდან უნდა გამომდინარეობდეს.

იმისათვის, რომ დიასახლისი ცენტრალურად აღვიქვათ, პირველ რიგში, აუცილებელია, მოკლედ განვიხილოთ, თუ როგორ შექმნა კაპიტალიზმმა თანამედროვე ოჯახი და დიასახლისის როლი მასში ოჯახური დაჯგუფებებისა და თემების იმ ტიპების განადგურებით, რომლებიც აქამდე არსებობდა.

ეს პროცესი არავითარ შემთხვევაში არაა დასრულებული. მაშინ, როდესაც დასავლურ მსოფლიოზე, განსაკუთრებით კი, იტალიაზე ვსაუბრობთ, ჩვენ გვსურს, თვალსაჩინო გავხადოთ, რომ რამეთუ წარმოების კაპიტალისტური ხერხი მესამე მსოფლიოსაც თავის განკარგულებაში აქცევს, განადგურების იგივე პროცესს აქაც ვხედავთ და უნდა ვხედავდეთ. ასევე არ უნდა უგულვებელვყოთ ისიც, რომ ოჯახი, როგორც ჩვენ მას ტექნოლოგიურად განვითარებულ დასავლურ ქვეყნებში ვიცნობთ, უკანასკნელი სახეა, რომელსაც ოჯახმა კაპიტალიზმის ქვეშ შეიძლება მიაღწიოს. მაგრამ ახალი ტენდენციების ანალიზი შეიძლება იყოს შედეგი მხოლოდ იმ საკითხის ანალიზისა, თუ როგორ შექმნა კაპიტალიზმმა ეს ოჯახი და რა არის დღეს ქალის როლი.

ჩვენ ქალის როლზე ამ დაკვირვების დასრულებას იმ ქალის მდგომარეობის ანალიზით გთავაზობთ, რომელიც სახლის გარეთ მუშაობს, თუმცა ეს მოგვიანებით. ჩვენ მხოლოდ და მხოლოდ გვსურს, ყურადღება მივაქციოთ კავშირს ორ, ერთი შეხედვით განცალკევებულ გამოცდილებას შორის: დიასახლისის და მომუშავე ქალისა.

ყოველდღიური ბრძოლები, რომლებიც ქალებმა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ განავითარეს, პირდაპირ ეწინააღმდეგება ქარხნისა და სახლის ორგანიზებას. ქალების „არასანდოობა“ როგორც სახლში, ისევე მის გარეთ, მას შემდეგ სწრაფად გაიზარდა და პირდაპირ ეწინააღმდეგება ქარხანას, როგორც დროსა და სივრცეში ორგანიზებულ დანაყოფს და სოციალურ საწარმოს, როგორც შრომითი ძალის წარმოების ორგანიზებას. მეტი არდასწრების, ცხრილების ნაკლები პატივისცემის, მაღალი შრომითი მობილობის ტენდენციას ახალგაზრდა, მომუშავე კაცები და ქალები იზიარებენ. თუმცა მაშინ, როდესაც კაცი თავისი ახალგაზრდობის გადამწყვეტ პერიოდში ახალი ოჯახის ერთადერთი მხარდამჭერია, ქალები, რომლებიც არ არიან ამგვარად შებოჭილნი და რომელთაც ყოველთვის უნდა იფიქრონ სახლის სამუშაოზე, მეტად გათიშულები იქნებიან შრომითი დისციპლინისგან, რაც სამუშაო ნაკადის დარღვევას, შემდეგ კი, კაპიტალისთვის მაღალ ხარჯებს გამოიწვევს (ეს ერთ-ერთი საბაბია იმ დისკრიმინაციული ხელფასებისთვის, რომლებიც კაპიტალის ხარჯებს ასმაგად ანაზღურებს). დიასახლსისების უამრავი ჯგუფი გათავისუფლების ამავე ტენდენციას გამოხატავს, როდესაც შვილებს ქმრებს სამსახურებში უტოვებენ.[1] ეს ტენდენცია არის და იქნება ერთ-ერთი გადამწყვეტი ფორმა კრიზისისა, რომელსაც ქარხნებისა და სოციალური საწარმოების სისტემებში ვხედავთ.

უკანასკნელ წლებში, განსაკუთრებით განვითარებულ კაპიტალისტურ ქვეყნებში, ჩამოყალიბდა სხვადასხვა ორიენტაციისა და არეალის მქონე, ქალთა მოძრაობების უდიდესი რიცხვი. მათ შორისაა ისინი, ვინც მიიჩნევენ, რომ საზოგადოების ძირითადი კონფლიქტი ქალებსა და კაცებს შორისაა და ისინიც, ვინც ქალის მდგომარეობაზე, როგორც კლასობრივი ექსპლუატაციის კონკრეტულ გამოვლინებაზეა ორიენტირებული.

თუკი ამ უკანასკნელის პოზიცია და დამოკიდებულებები ერთი შეხედვით დამაფიქრებელია, განსაკუთრებით იმ ქალებისთვის, რომელთაც პოლიტიკურ ბრძოლებში მეომრული მონაწილეობის გამოცდილება აქვთ, ჩვენ ვფიქრობთ, აუცილებელია, ხაზი გაესვას, რომ ქალები, რომელთათვისაც სექსუალური ექსპლუატაცია ძირითადიდი სოციალური წინააღმდეგობაა, გვამარაგებენ უმნიშვნელოვანესი მაჩვენებლით ჩვენივე გაღიზიანების დონისა, რომელსაც მილიონობით ქალი განიცდის, როგორც მოძრაობის შიგნით, ასევე მის გარეთაც. არსებობენ ისინი, ვინც თავიანთ ლესბოსელობას შემდეგნაირად განსაზღვრავენ (ჩვენ ვეხებით შეხედულებებს, რომლებსაც მოძრაობის ნაწილი განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში გამოხატავს): „ჩვენი ურთიერთობები ქალებთან დაიწყო მაშინ, როდესაც ერთად ვიყავით და შევძელით, გვეღიარებინა, რომ აღარ შეგვეძლო კაცებთან ურთიერთობის მოთმენა, რომ არ შეგვეძლო, თავიდან აგვეცილებინა ამ ურთიერთობების ძალაუფლებრივ ურთიერთობებად გადაქცევა, რომლებშიც ჩვენ აუცილებლად დამორჩილებულნი ვიქნებოდით. ჩვენი ყურადღება და ენერგია გადამისამართებული იყო, ჩვენი ძალაუფლება – გაფანტული, მისი მიზნები – გამიჯნული.“ ამ უკუგდებისგან წარმოიშვა ჰომოსექსუალი ქალების მოძრაობა, რომელიც ამტკიცებს როგორც სექსუალური ძალაუფლებისთვის ბრძოლისა და ბიოლოგიური სოციალური ერთეულისგან თავისუფალი ურთიერთობის შესაძლებლობებს, ასევე საჭიროებას, მეტად ღიანი გავხდეთ უფრო ვრცელი სოციალური და შესაბამისად, სექსუალური პოტენციალის წინაშე.

ახლა კი, იმისათვის, რომ გავიგოთ გაღიზიანება ქალებისა, რომლებიც საკუთარ თავებს უფრო და უფრო მზარდი ფორმებით გამოხატავენ, ჩვენ ნათლად უნდა გავიაზროთ, კაპიტალიზმის ქვეშ არსებული ოჯახის ხასიათის რომელი ასპექტი აჩქარებს კრიზისს ამ მასშტაბით.

კაპიტალისტური ოჯახის დასაწყისი

პრე-კაპიტალისტურ, პატრიარქალურ საზოგადოებაში, სახლი და ოჯახი სოფლის მეურნეობისა და სახელოსნო წარმოების ცენტრი იყო.  კაპიტალიზმის გამოჩენასთან ერთად ორგანიზდა წარმოების სოციალიზაცია და მისი ცენტრი ქარხანა გახდა. ისინი, ვინც ახალ სამეწარმეო ცენტრში, ქარხანაში მუშაობდნენ, იღებდნენ ხელფასს. ისინი, ვინც გარიცხულნი იყვნენ – არა. ქალებმა, ბავშვებმა და ხანშიშესულებმა დაკარგეს შედარებითი ძალაუფლება, რომელიც წარმოქმნილი იყო ოჯახის დამოკიდებულებით მათ შრომაზე, რომელიც სოციალურად და აუცილებლად მიიჩნეოდა. კაპიტალმა, გაანადგურა რა ოჯახი, თემი და წარმოება, ერთის მხრივ, ძირითად სოციალურ წარმოებას ქარხანასა და კაბინეტში მოუყარა თავი, მეორეს მხრივ კი, არსებითად განაცალკევა კაცი ოჯახისგან და დაქირავებულ მუშად აქცია იგი. მან კაცს დააკისრა ტვირთი ფინანსური ვალდებულებისა ქალების, ბავშვების, ხანშიშესულებისა და ავადმყოფების, ერთი სიტყვით, ყველას წინაშე, ვინც არ იღებდა ხელფასს. ამ მომენტიდან დაიწყო სახლიდან მათი გაგდება, ვინც არ შობდა და ემსახურებოდა დაქირავებულ მუშებს. პირველი, ვინც კაცების შემდეგ სახლიდან გააგდეს, ბავშვები იყვნენ; ბავშვები სკოლაში გაუშვეს. ოჯახმა შეწყვიტა არა მხოლოდ სამეწარმეო, არამედ საგანმანათლებლო ცენტრად მოქმედება.[2]

კაცების, როგორც პატრიარქალური ოჯახის დესპოტი მმართველების არსებობის ფარგლებში, შრომის მკაცრი დანაწილებიდან გამომდინარე, ქალების, ბავშვებისა და კაცების გამოცდილებები ურთიერთსაწინააღმდეგო გამოცდილებები იყო, რომლებიც ჩვენ მემკვიდრეობით მივიღეთ. თუმცა, პრე-კაპიტალისტურ საზოგადეობაში, მონების თემის ყოველი წევრის სამუშაო კონკრეტული მიზნისკენ მიმართულად მიიჩნეოდა: ან ფეოდალური ბატონის აყვავებისკენ, ანდაც, ჩვენი გადარჩენისკენ. ამ ყველაფრის ფარგლებში, მონების თემი იძულებული იყო, ერთად ემუშავათ ართავისუფლების ერთიანობაში, რომელიც ერთნაირად მოიცავდა ქალებს, ბავშვებსა და კაცებს და რომელიც კაპიტალიზმს უნდა გაენადგურებინა.[3] ამ თვალსაზრისით, არათავისუფალი ინიდივიდი, ართავისუფლების დემოკრატია[4] კრიზისში შევიდა. მონობიდან თავისუფალ მუშახელობაში გადასვლამ კაცი და ქალი პროლეტარები ერთმანეთისგან, ხოლო ორივე მათგანი თავიანთი შვილებისგან განაცალკევა. არათავისუფალი პატრიარქი იქცა „თავისუფალ“ მოჯამაგირედ და სქესებისა და თაობების ურთიერთსაწინააღმეგო გამოცდილებებზე აშენდა უფრო ღრმა ჩამოშორება და შესაბამისად, უფრო დამანგრეველი ურთიერთობა.
ჩვენ აუცილებლად უნდა გავუსვათ ხაზი, რომ ეს განცალკევება ბავშვებსა და ზრდასრულებს შორის აუცილებელია კაცებსა და ქალებს შორის განცალკევების სრული მნიშვნელობის გასაგებად, კარგად აღსაქმელად იმისა, რომ ქალთა მოძრაობაში ბრძოლის ორგანიზებას (მაშინაც კი, როდესაც ის კაცებთან ნებისმიერი ურთიერთობის გააფთრებული უკუგდების ფორმას იღებს), შეუძლია მხოლოდ განიზრახოს იმ განცალკევების დაძლევა, რომელიც დაქირავებული შრომის „თავისუფლებაზეა“ დაფუძნებული.

კლასობრივი ბრძოლა განათლებაში

სკოლის ანალიზმა, რომელიც უკანასკნელი წლების განმავლობაში ამოტივტივდა – განსაკუთრებით მოწაფეთა მოძრაობების გამოჩენასთან ერთად – ცხადად მოახდინა სკოლის, როგორც იდეოლოგიური დისციპლინის და მუშახელისა და მათი დამქირავებლების ფორმირების ცენტრის იდენტიფიცირება. თუმცა არასდროს ამოტივტივებულა – ყოველ შემთხვევაში, სიღრმისეულად – ის, რაც ამ ყველაფრის სათავეშია; ეს არის ბავშვების ჩვეული სასოწარკვეთილება საბავშვო ბაღის პირველ დღეს, როდესაც მშობლები საკლასო ოთახში აგდებენ და უცებ ტოვებენ მათ. მაგრამ სწორედ აქ იწყება სკოლის ამბავი.[5]

ამგვარად, დაწყებითი სკოლის ბავშვები არ არიან დანართები, რომლებიც მხოლოდ უფროსებისგან ნასწავლი მოთხოვნებით – „უფასო სადილი, უფასო მგზავრობა, უფასო წიგნები“ – შეიძლება რამენაირად გაერთიანდნენ საშუალო სკოლების მოსწავლეებთან.[6] დაწყებითი სკოლის ბავშვებში, მომუშავეთა შვილებში, ყოველთვის არსებობს გაცნობიერება, რომ სკოლა მათ რაიმე გზით განაწყობს მშობლებისა და ამხანაგების წინააღმდეგ და შედეგად, არსებობს ინსტინქტური წინააღმდეგობა სწავლისა და „განათლებულობის“ მიმართ. ეს ის წინააღმდეგობაა, რომლის გამოც შავკანიანი ბავშვები ბრიტანეთში დატუსაღებულნი არიან სკოლებში საგანმანათლებლოდ დეფიციტურთათვის.[7] მუშათა კლასის წევრი ევროპელი ბავშვი, ისევე, როგორც მუშათა კლასის წევრი შავკანიანი ბავშვი მასწავლებელში ხედავს ვიღაცას, ვინც მას თავისი დედისა და მამის საწინააღმდეგო რაღაცას ასწავლის, არა, როგორც დაცვას ბავშვისა, არამედ, როგორც თავდასხმას კლასზე. კაპიტალიზმი პირველი მწარმოებლური სისტემაა, რომელშიც ექსპლუატირებულთა შვილების დისციპლინირება და განათლება მმართველი კლასის მიერ ორგანიზებულ და კონტროლირებად ინსტიტუტებში ხდება.[8]

უკანასკნელი მტკიცებულება, რომ ეს უცხოური ინდოქტრინაცია, რომელიც საბავშვო ბაღში იწყება, ოჯახის დანაწევრებაზეა დაფუძნებული, არის ის, რომ მუშათა კლასის წევრი ბავშვები, რომლებიც უნივერსიტეტამდე აღწევენ (ის რამდენიმე, ვინც აღწევს), იმდენად ტვინგარეცხილები არიან, რომ აღარ ძალუძთ საკუთარ თემთან საუბარი.
შედეგად, სწორედ მუშათა კლასის წევრი ბავშვები არიან ისინი, ვინც პირველები, ინსტინქტურად უჯანყდებიან სკოლებს და იმ განათლებას, რომელსაც სკოლები უზრუნველყოფენ. თუმცა, მათი მშობლები ატუსაღებენ მათ სკოლებში, რადგან ისინი დარწმუნებულნი არიან, რომ მათ შვილებს „განათლება უნდა ჰქონდეთ“, ანუ, შესაბამისად აღჭურვილნი უნდა იყვნენ იმ კონვეიერისა და სამზარეულოსაგან თავის დასაღწევად, რომელშიც თავად მშობლები არიან დატუსაღებულნი. თუკი მუშათა კლასის წევრი ბავშვი განსაკუთრებულ უნარებს გამოიჩენს, მთელი ოჯახი დაუყოვნებლივ კონცენტრირდება მასზე, უქმნის მას საუკეთესო პირობებს, ხშირად უგულვებელყოფს რა სხვა ბავშვებს, ოცნებობს და

ელოდება, რომ სწორედ ის გაათავისუფლებს ყოველ მათგანს მუშათა კლასის წევრობისაგან. შედეგად, ეს ხდება სწორედ ის ხერხი, რომლის გამოყენებითაც კაპიტალი გვერდს უვლის მშობლების მისწრაფებებს და ამგვარად იყენებს მათ ახალთახალი მუშახელის დისციპლინირების საქმეში.

იტალიაში მშობლებს მეტად და მეტად უჭირთ შვილების სკოლაში გაშვება. ბავშვების წინააღმდეგობა სკოლის მიმართ ყოველთვის იზრდება, მაშინაც კი, როდესაც ეს წინააღმდეგობა ჯერ ორგანიზებული არ არის.

მაშინ, როდესაც ბავშვების წინააღმდეგობა სკოლებში განათლების მიღების მიმართ იზრდება, იზრდება მათი უარყოფაც თავიანთი ასაკის იმ განსაზღვრებისა, რომელსაც მათ კაპიტალი სთავაზობს. ბავშვებს უნდათ ყველაფერი, რასაც ხედავენ; ისინი ჯერ ვერ იაზრებენ, რომ იმისათვის, რომ რამე გქონდეს, უნდა გადაიხადო და იმისათვის, რომ გადაიხადო, ხელფასი უნდა გქონდეს, შესაბამისად კი, ზრდასრული უნდა იყო. რა გასაკვირია, რომ სულაც არ არის ადვილი, აუხსნა ბავშვებს, რომ მათ არ შეუძლიათ იმ ყველაფრის ქონა, რის გარეშეც მათ, ტელევიზიის მიხედვით, სიცოცხლე არ შეუძლიათ.

თუმცა, ბავშვებისა და ახალგაზრდების ახალ თაობაში ხდება რაღაც, რაც ბევრად ართულებს მათთვის დროის იმ პირობითი წერტილის ახსნას, როდესაც ისინი სრულწლოვანებას აღწევენ. ახალგაზრდა თაობა ახდენს ჩვენთვის თავიანთი ასაკის დემონსტრირებას: სამოციან წლებში, ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთში, ექვსი წლის ბავშვებმა უკვე გაიბრძოლეს პოლიციის ძაღლების წინააღმდეგ. დღეს ჩვენ იგივე ფენომენს სამხრეთ იტალიასა და ჩრდილოეთ ირლანდიაშიც ვხედავთ, სადაც ბავშვები ისევე აქტიურად ებმებიან აჯანყებაში, როგორ სრულწლოვნები. როდესაც ბავშვებს (და ქალებს) ისტორიის არსებით ნაწილად აღიარებენ, უეჭველია, რომ გამოჩნდება სხვა მაგალითებიც ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანების (და ქალების) მონაწილეობისა რევოლუციურ ბრძოლებში. ახალია მათი მონაწილეობის ავტონომია მიუხედავად მათი გარიცხულობისა პირდაპირი წარმოებიდან და სწორედ ამის გამოც. საწარმოებში ახალგაზრდობა უარყოფს უფროსი მუშების ლიდერობას, ქალაქებში აჯანყებების დროს კი ისინი წვეტიანები ხდებიან. დედაქალაქში, ბირთვული ოჯახის თაობებმა წარმოქმნეს ახალგაზრდებისა და სტუდენტების მოძრაობები, რომელთაც დანიშნული ძალაუფლების სტრუქტურის რყევის პროცესი წამოიწყეს: მესამე მსოფლიოში, უმუშევარი ახალგაზრდობა ხშირად იმაზე ადრე გადის ქუჩებში, ვიდრე პროფესიულ კავშირებში ორგანიზებული მუშათა კლასი.
ღირს, დავიმახსოვროთ, თუ რა მოგვახსენა ჟურნალმა The Times of London (1971 წლის პირველ ივნისს) სკოლის დირექტორების შეხვედრის შესახებ, რომელიც იმიტომ მოიწვიეს, რომ ერთ-ერთი მათგანი მოსწავლისათვის ხელის დარტყმის გამო დაიტუქსა: „გამანადგურებელი და უპასუხისმგებლო ელემენტები ყოველ კუთხე-კუნჭულში დაიძურწებიან ერთი შეხედვით დაგეგმილი განზრახვით, ჩამოშალონ ავტორიტეტის ყოველგვარი ძალა.“ ეს არის „შეთქმულება, გაანადგურონ ღირებულებები, რომლებზეც ჩვენი ცივილიზაციაა დაარსებული და რომელთა საუკეთესო საყრდენებიც სწორედ ჩვენი სკოლები არიან.“

უხელფასოთა ექსპლუატაცია

ჩვენ გვსურს, გავაკეთოთ რამდენიმე კომენტარი იმ აჯანყების პოზიციის შესახებ, რომელიც ბავშვებსა და ახალგაზრდებს შორის მუდმივად იზრდება, განსაკუთრებით მუშათა კლასში და განსაკუთრებით შავკანიან ადამიანებს შორის, რადგან ჩვენ გვჯერა, რომ ეს პირდაპირაა დაკავშირებული ქალთა მოძრაობის აფეთქებასთან და მნიშვნელოვანია, რომ ეს ყველაფერი თვით ქალთა მოძრაობამაც გაითვალისწინოს. ჩვენ საქმე გვაქვს აჯანყებასთან იმ ადამიანებისა, რომლებიც გარიცხულნი არიან, რომლებიც ჩამოშორებულნი არიან წარმოების სისტემის მიერ, რომლებიც თავიანთი ქმედებებით გამოხატავენ საჭიროებას იმ ძალების განადგურებისა, რომლებიც მათ სოზოგადოებრივი არსებობისკენ მიმავალ გზას უხერგავენ, ადამიანებისა, რომლებიც ამჯერად ერთიანდებიან, როგორც ინდივიდები.

ქალები და ბავშვები გარიცხულნი არიან. ერთ-ერთის აჯანყება გარიცხვის გზით ექსპლუატაციის წინააღმდეგ მეორეს აჯანყების მაჩვენებელია.

მაშინ, როდესაც კაპიტალმა კაცი გადაიბირა და დაქირავებულ მუშად აქცია იგი, მან შექმნა ბზარი კაცსა და სხვა, უხელფასო პროლეტარებს შორის, რომლებიც პირდაპირ არ მონაწილეობდნენ საზოგადოებრივ წარმოებაში და შესაბამისად, მიიჩნეოდა, რომ მათ არ შეეძლოთ, ყოფილიყვნენ საზოგადოებრივი აჯანყების საგნები.

მარქსის შემდეგ ცხადია, რომ კაპიტალი ხელფასის საშუალებით მბრძანებლობს და ვითარდება, რაც ნიშნავს იმას, რომ კაპიტალისტური საზოგადოების საფუძველი სწორედ ხელფასისათვის მშრომელი და მისი პირდაპირი ექსპლუატაცია იყო. არც ცხადია და მუშათა კლასის მოძრაობის ორგანიზაციებიც არ ასკვნიან, რომ უხელფასო მშრომელის ექსპლუატაცია სწორედ ხელფასის საშუალებითაა ორგანიზებული. ეს ექსპლუატაცია კიდევ უფრო ეფექტური სწორედ იმიტომაა, რომ მას ხელფასის არარსებობა მალავს. ეს იმას ნიშნავს, რომ ხელფასი იმაზე დიდ შრომას განკარგავს, ვიდრე ეს საწარმოო გარიგებებში ჩანს. როდესაც საქმე ქალებს ეხება, მათი შრომა, როგორც ჩანს, კაპიტალის გარეშე, პირადი სამსახურია. ქალი, თითქოს, მხოლოდ კაცური შოვინიზმისგან იტანჯებოდა, მას ხელისკვრით აქეთ-იქით ისროდნენ, რადგან კაპიტალიზმი ზოგად „უსამართლობას“ და „ცუდ, არაკეთილგონიერ ქცევას“ ნიშნავდა; იმ ცოტამ (კაცმა), ვინც შეამჩნია, დაგვარწმუნა, რომ ეს იყო „ჩაგვრა“ და არა ექსპლუატაცია. მაგრამ „ჩაგვრა“ კაპიტალისტური საზოგადოების განსხვავებულ, მეტად ყოვლისმომცველ ასპექტს მალავდა. კაპიტალი ბავშვებს სახლიდან გამორიცხავდა და სკოლებში გზავნიდა არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ისინი სხვათა უფრო „ნაყოფიერ“ შრომას უშლიდნენ ხელს, ანდაც მათ გასაწვრთნელად. კაპიტალის მმართველობა ხელფასის საშუალებით ყველა შრომისუნარიან პირს აიძულებს ფუნქციონირებას შრომის დანაწილების კანონის მიხედვით და ფუნქციონირებას ისეთი გზებით, რომლებიც, დაუყოვნებლივ თუ არა, საბოლოო ჯამში მაინც სარგებლობის მომტანია კაპიტალის მმართველობის გაფართოებისა და გაგრძელებისათვის. სწორედ ეს არის სკოლის საფუძვლიანი მნიშვნელობა. როდესაც საქმე ბავშვებს ეხება, მათი შრომა, როგორც ჩანს, თავიანთივე სარგებლისათვის სწავლაა.

პროლეტარი ბავშვები აიძულეს, სკოლაშიც იგივე განათლება მიეღოთ: ეს კაპიტალისტური გაწონასწორებაა სწავლის უსასრულო შესაძლებლობების წინააღმდეგ. მეორეს მხრივ კი, ქალი სახლში განაცალკევეს, აიძულეს რა მას, შეესრულებინა საქმე, რომელიც არაკვალიფიციურად მიიჩნევა, საქმე, რომელიც შემდეგს გულისხმობს: წარმოებისათვის მომუშავის გაჩენა, აღზრდა, დისციპლინირება და მსახურება. მისი როლი საზოგადოებრივი წარმოების ციკლში უხილავი დარჩა იმიტომ, რომ იქ მხოლოდ მისი შრომის შედეგი – მშრომელი იყო ხილული. ამგვარად, ქალი თავად პრე-კაპიტალისტური სამუშაო პირობების მახეში გაება და მისთვის ხელფასი არასდროს გადაუხდიათ.

როდესაც „პრე-კაპიტალისტურ სამუშაო პირობებს“ ვახსენებთ, ჩვენ არ ვგულისხმობთ მხოლოდ იმ ქალებს, რომლებსაც დასახვეტად ცოცხების გამოყენება უწევთ. თვით საუკეთესოდ აღჭურვილი ამერიკული სამზარეულოებიც კი არ ასახავენ ტექნოლოგიური განვითარების დღევანდელ დონეს; საუკეთესო შემთხვევებში, ისინი მეცხრამეტე საუკუნის ტექნოლოგიას ასახავენ. თუ საათობრივად არ გიხდიან, გარკვეულ დონემდე, არავის აინტერესებს, თუ რამდენი დრო გჭირდება შენი საქმის შესასრულებლად.

ეს არა მხოლოდ რაოდენობრივი, არამედ თვისობრივი განსხვავებაა სხვა სამუშაოსგან და ის საქონლის სწორედ იმ ტიპისგან გამომდინარეობს, რომლის წარმოებაც ამ სახის სამუშაოს ბედია. ზოგადად კაპიტალისტური სისტემის შიგნით, შრომის ნაყოფიერება არ იზრდება კაპიტალსა და კლასს შორის დაპირისპირების გარეშე: ტექნოლოგიური ინოვაციები და თანამშრომლობა ერთდროულადაა მუშათა კლასის შეტევისა და კაპიტალისტური გამოხმაურების მომენტები. თუმცა, თუ ეს სიმართლეა ზოგადად საქონლის წარმოების შემთხვევაში, სიმართლე არაა იმ განსაკუთრებული ტიპის საქონლის – მუშახელის წარმოების შემთხვევაში. თუ ტექნოლოგიურ ინოვაციებს შეუძლიათ, შეამცირონ აუცილებელი სამუშაოს ლიმიტები და თუ წარმოებაში მუშათა კლასის ბრძოლას შეუძლია, ეს ინოვაციები მეტი თავისუფალი დროის მისაღებად გამოიყენოს, იგივეს ვერ ვიტყვით ოჯახური საქმის შესახებ; მაშინ, როდესაც მან მარტოობაში უნდა გააჩინოს, აღზარდოს ბავშვები და პასუხისმგებელი იყოს მათზე, ოჯახური საქმიანობის მექანიზაცია ქალს დროს არ უთავისუფლებს. ის ყოველთვის მორიგეობს, რადგან არ არსებობს ხელსაწყო, რომელიც ქმნის ბავშვებს და ზრუნავს მათზე. [9] მექანიზაციის მეშვეობით ოჯახური საქმიანობის უფრო მაღალი ნაყოფიერება, შესაბამისად, შესაძლოა, მხოლოდ კონკრეტულ მომსახურებებს დავუკავშიროთ, მაგალითად: საჭმლის კეთებას, რეცხვას და დალაგებას.  მისი სამუშაო დღე დაუსრულებელია არა იმიტომ, რომ მას არ აქვს ხელსაწყოები, არამედ იმიტომ, რომ იგი განმარტოებულია. [10]

ქალური უვარგისობის მითის დადასტურება

წარმოების კაპიტალისტური წესის გამოჩენასთან ერთად, ქალი განმარტოების პირობებში გაგზავნეს, შეზღუდეს ოჯახურ საკანში და ყველა ასპექტში დამოკიდებული გახადეს კაცზე. მას ჩამოართვეს თავისუფალი დაქირავებული მონის ავტონომია და ის პირადი დამოკიდებულების პრე-კაპიტალისტურ სტადიაში დარჩა, თუმცა, ამჯერად, ბევრად გამხეცებულში, რამეთუ იგი წინააღმდეგობაში მოდის მსხვილმასშტაბიან, მეტად სოზიალიზირებულ წარმოებასთან, რომელიც ამჟამად ბატონობს. ქალის აშკარა უუნარობა, გააკეთოს კონკრეტული რამეები, გაიგოს კონკრეტული რამეები, მისი ისტორიიდან მომდინარეობს, რომელიც, გარკვეული თვალსაზრისით, სააკმაოდ წააგავს საგანმანათლებლოდ არასაკმარისი ბავშვებისათვის განკუთვნილ, სპეციალურ კლასებში მყოფი, „ჩამორჩენილი“ ბავშვების ისტორიას. მაშინ, როდესაც ქალები მოკვეთილნი იყვნენ საზოგადოებრივი წარმოებისაგან და სახლებში იყვნენ იზოლირებულნი, მათ ჩამორთმეული ჰქონდათ სამეზობლოს გარეთ საზოგადოებრივი ცხოვრების ყოველგვარი შესაძლებლობა და შესაბამისად, მათ წაერთვათ საზოგადოებრივი ცოდნა და საზოგადოებრივი განათლება. მაშინ, როდესაც ქალებს წართმეული აქვთ სამრეწველო და სხვა მასობრივი ბრძოლების კოლექტიურად ორგანიზებისა და დაგეგმვის ფართო გამოცდილება, მათ ჩამორთმეული აქვთ განათლების მთავარი წყარო, საზოგადოებრივი აჯანყების გამოცდილება. ეს გამოცდილება კი, პირველ რიგში, საკუთარი უნარების, ანუ საკუთარი ძალაუფლების შესწავლის გამოცდილებაა, შენი კლასის უნარებისა და ძალაუფლების შესწავლისა. შესაბამისად, განმარტოებამ, რომლისგანაც ქალები იტანჯებიან, საზოგადოებასა და თვით ქალებს დაუდასტურა ქალური უუნარობის მითი.

სწორედ ესაა ის მითი, რომელმაც, პირველ რიგში, დამალა, რომ იმდენად, რამდენადაც მუშათა კლასმა შეძლო თემში მასობრივი ბრძოლების, საიჯარო გაფიცვების, ზოგადად ინფლაციის წინააღმდეგ ბრძოლების ორგანიზება, საფუძველი ყოველთვის იქ მყოფ ქალთა უწყვეტი არაფორმალური ორგანიზება იყო; მან დამალა ისიც, რომ პირდაპირი წარმოების ციკლში ბრძოლისას, ქალთა ფორმალური თუ არაფორმალური მხარდაჭერა და ორგანიზება გადამწყვეტი იყო. ქალთა ეს უწყვეტი ქსელი კრიტიკულ მომენტებში აღმოცენდება და ვითარდება „უუნარო მდედრის“ ნიჭის, ენერგიისა და სიძლიერის მეშვეობით. მაგრამ მითი არ კვდება. მაშინ, როდესაც ქალებს კაცებთან ერთად შეეძლოთ გამარჯვების მოპოვება – გადარჩენისა (უმუშევრობის დროს) ან გადარჩენის და გამარჯვებისა (გაფიცვების დროს) – გამარჯვებულის ნადავლი ყოველთვის „ზოგადად“ კლასს ეკუთვნოდა. ქალები იშვიათად, თითქმის არასდროს იღებდნენ რამეს განსაკუთრებით მათთვის; იშვიათად, თითქმის არასდროს ჰქონია ბრძოლას მიზნად ოჯახის ძალაუფლებრივი სტრუქტურისა და მისი ქარხანასთან ურთიერთობის რაიმე გზით შეცვლა. გაფიცვა თუ უმუშევრობა, ქალის შრომა არასდროს სრულდება.

საშვილოსნოს კაპიტალისტური ფუნქცია

კაპიტალიზმის გამოჩენამ გამოიწვია ის, რომ ქალის პიროვნების განადგურება მისი ფიზიკური მთლიანობის დაქვეითების პარალელური გახდა. ფემინურმა და მასკულინურმა სექსუალობამ კაპიტალიზმამდე რეჟიმებისა და შეპირობების ფორმების სერია გადაიტანა. თუმცა, მათ შობადობის კონტროლის ეფექტური ხერხებიც გამოიარეს, რომლებიც უკვალოდ გაქრა. კაპიტალმა ჩამოაყალიბა ოჯახი ბირთვულ ოჯახად და მის ფარგლებში ქალი კაცს დაუქვემდებარა, როგორც ადამიანი, რომელიც არ იღებს პირდაპირ მონაწილეობას საზოგადოებრივ წარმოებაში და სამუშაო ბაზარზე საკუთარ თავს დამოუკიდებლად არ წარმოადგენს. ეს ანადგურებს არა მხოლოდ მის შესაძლებლობას, იყოს შემოქმედებითი და განავითაროს საკუთარი შრომისუნარიანობა, არამედ მისი სექსუალური, ფსიქოლოგიური და ემოციური ანატომიის გამოხატულებასაც.

ვიმეორებთ: ქალთა ფიზიკური მთლიანობის ასეთ დაქვეითებას, რომელსაც გავლენა აქვს ყველაფერზე ტვინიდან საშვილოსნომდე, ადგილი არასდროს ჰქონია. სხვებთან ერთად მატარებლის, მანქანის ან თვითმფრინავის წარმოებაში მონაწილეობის მიღება სულაც არ არის იგივე, რაც საუკუნეების მანძილზე, რამდენიმე კვადრატულ ფუტიანი სამზარეულოს იზოლაციაში ერთი და იგივე ცოცხის ხმარება.

ეს ყველაფერი არის არა თვითმფრინავების მშენებლობის საქმეში ქალებისა და კაცების თანასწორობის მოთხოვნა, არამედ იმის დასკვნის მცდელობა, რომ ორ ისტორიას შორის არსებულმა განსხვავებებმა არა მხოლოდ ბრძოლის ფორმები განსაზღვრა, არამედ ერთხელ და სამუდამოდ ნათელყო ის, რაც ამდენი ხნის მანძილზე უხილავი იყო: სხვადასხვა ფორმები, რომლებიც ქალთა ბრძოლას წარსულში მიუღია. ქალებს მოპარეს როგორც თავიანთი შემოქმედებითი შესაძლებლობების განვითარების შესაძლებლობა, ისევე მათი სექსუალური ცხოვრებაც, რომელიც მხოლოდ და მხოლოდ სამუშაო ძალის გამრავლების ფუნქციად იქცა: იგივე დაკვირვებები, რომლებიც საშინაო მომსახურებების ტექნოლოგიური განვითარების დონის შესახებ გავაკეთეთ, შეესაბამება შობადობის კონტროლსაც (სხვათა შორის, ზოგადად გინეკოლოგიის სფეროსაც), რომლის კვლევაც უახლოეს წარსულამდე გამუდმებით უგულვებელყოფილი იყო მაშინ, როდესაც ქალებს ბავშვების გაჩენას აძალებდნენ და აბორტის გაკეთებას უკრძალავდნენ და როგორც მოსალოდნელი იყო, შობადობის კონტროლის ყველაზე პრიმიტიული ხერხები მარცხს განიცდიდა.

ქალთა ამგვარი სრული დაქვეითების მეშვეობით კაპიტალმა ქალის როლი შექმნა და ოჯახში კაცი ამ დაქვეითების მთავარ ინსტრუმენტად აქცია. კაცი, როგორც დაქირავებული მუშა და ოჯახის უფროსი იმ სპეციფიკური ექსპლუატაციის სპეციფიკური ინსტრუმენტი იყო, რომელსაც ქალთა ექსპლუატაცია ჰქვია.

შრომის დანაწილების ჰომოსექსუალობა

ამ თვალსაზრისით, ჩვენ შეგვიძლია ავხსნათ, თუ რამდენადაა განსაზღვრული კაცებსა და ქალებს შორის არსებული დეგრადირებული ურთიერთობა იმ ბზარით, რომელიც მათ შორის საზოგადოებამ გამოიწვია, დააქვემდებარა რა ქალი, როგორც საგანი და „დანამატი“ კაცისათვის. ამავე თვალსაზრისით, ჩვენ ვხედავთ ქალთა მოძრაობის ფარგლებში იმ ტენდენციების აფეთქების საფუძვლიანობას, რომლებიც მიგვითითებენ, რომ ქალებს სურთ კაცების წინააღმდეგ თავიანთი ბრძოლის წარმოება[11] და აღარ აქვთ სურვილი, თავიანთი ძალები კაცებთან ნებისმიერი, მათ შორის სექსუალური ურთიერთობის შესანარჩუნებლად გამოიყენონ, რადგან ასეთი ურთიერთობები ყოველთვის გამაღიზიანებელია. ძალაუფლებრივი ურთიერთობა ყოველგვარი გრძნობისა და ინტიმურობის შესაძლებლობას სპობს. თუმცა, კაცებსა და ქალებს შორის ძალაუფლება გრძნობასა და ინტიმურობას განკარგავს. სწორედ ამიტომ, გეი მოძრაობა სექსუალობისა და  ძალაუფლების განცალკევების ყველაზე მძლავრი მცდელობაა.

თუმცა, ჰომოსექსუალობა ზოგადად კაპიტალისტური საზოგადოების სტრუქტურაშია მოქცეული: ქალები სახლში, ხოლო კაცები ქარხნებსა და კაბინეტებში, ერთმანეთისაგან მთელი დღით დაშორებულნი; ან ტიპიური ქარხანა 1000 ქალითა და 10 ხელოსნით; ანდაც, მდივანთა ბიურო (რომელიც, რა თქმა უნდა, ქალებისაგან შედგება), რომელიც 50 პროფესიონალ კაცს ემსახურება. ყველა ეს სიტუაცია ცხოვრების ჰომოსექსუალური სტრუქტურაა.

მიუხედავად იმისა, რომ კაპიტალი ჰეტეროსექსუალობას რელიგიად აქცევს, ის ამავდროულად შეუძლებელს ხდის ქალებისა და კაცებისათვის ერთმანეთთან ფიზიკური თუ ემოციური კავშირის დამყარებას – იგი ძირს უთხრის ჰეტეროსექსუალობის ყველა ფორმას გარდა სექსუალური, ეკონომიკური და სოციალური დისციპლინისა.

ჩვენ გვწამს, რომ ყველაფერი სწორედ ამ სინამდვილიდან უნდა დავიწყოთ. გეი ტენდენციების აფეთქება მოძრაობისათვის მნიშვნელოვანი იყო და არის სწორედ იმიტომ, რომ ისინი ხაზს უსვამენ ქალთა ბრძოლის სფეციფიკურობის მითვისებისა და ქალთა ექსპლუატაციის ყოველი ფაქტორისა თუ კავშირის სიღრმისეულად გაშუქების გადაუდებლობას.

დამატებითი ღირებულება და სოციალური საწარმო

ახლა, გვსურს დავიწყოთ გზის გაკაფვა იმ შეხედულებისათვის, რომელიც ტრადიციულმა მარქსიზმმა, განსაკუთრებით, ეგრეთ წოდებული მარქსისტული პარტიების იდეოლოგიასა და პრაქტიკაში, თავისთავად მიიჩნია: როდესაც ქალები საზოგადოებრივი წარმოების, ანუ საზოგადოებრივად ორგანიზებული წარმოებითი ციკლის მიღმა რჩებიან, ისინი საზოგადოებრივი ნაყოფიერებიდანაც ირიცხებიან. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ქალთა როლი ყოველთვის აღიქმებოდა, როგორც ფსიქოლოგიურად დაქვემდებარებული ადამიანისა, რომელიც წარმოების მიღმა არსებობს გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც სახლის გარეთ მარგინალურადაა დასაქმებული; იგი არსებითად სახლში გარკვეული სამომხმარებლო ღირებულებების მომწოდებელია. ეს პრინციპში მარქსის შეხედულება იყო, რომელმაც შეამჩნია რა, თუ რა ემართებოდათ ქარხნებში მომუშავე ქალებს, დაასკვნა, რომ მათთვის სახლში დარჩენა უკეთესი იქნებოდა, სადაც ცხოვრების მორალურად მაღალი ფორმა ეგულებოდა. თუმცა, მარქსის ნაშრომებში არასდროს ჩანს დიასახლისის როლის ნამდვილი ბუნება. თუმცა, დამკვირვებლებს შეუნიშნავთ, რომ ლანკაშირელი ქალები, რომლებიც უკვე საუკუნეზე მეტია, ბამბაზე მუშაობენ, სექსუალურად უფრო თავისუფალნი არიან და საოჯახო საქმიანობაში მათ კაცები ეხმარებიან. მეორეს მხრივ კი, იორკშირის მაღაროელთა უბანში, სადაც სახლის გარეთ ქალთა მცირე პროცენტი მუშაობს, ქალები ქმრის ფიგურის მიერ მეტად დომინირებულნი არიან. თვით მათაც კი, ვინც საზოგადოებრივ წარმოებაში ქალთა ექსპლუატაციის განსაზღვრა შეძლო, არ შეუძლიათ სახლის ფარგლებში ქალის ექსპლუატირებული მდგომარეობის გააზრება; კაცები ქალებთან ურთიერთობაში ზედმეტად დასუსტებულნი არიან. თუნდაც მხოლოდ ამ მიზეზით, ქალებს შეუძლიათ საკუთარი თავების განსაზღვრა და ქალთა საკითხზე მუშაობის დაწყება.

ჩვენ უნდა ნათელვყოთ, რომ სახელფასო სისტემის ფარგლებში საოჯახო საქმიანობა არა მხოლოდ სამომხმარებლო ღირებულებებს წარმოქმნის, არამედ პრინციპული მნიშვნელობისაა დამატებითი ღირებულების წარმოებაში.[12] ეს შეესაბამება სრულიად ქალთა როლს, როგორც პიროვნებას, რომელიც ყველა საფეხურზე დაქვემდებარებულია, იქნება ეს ფიზიკური, ფსიქიკური თუ პროფესიონალური, ამას კი შრომის კაპიტალისტურ დანაწილებაში სასიცოცხლო მნიშვნელობის ადგილი უჭირავს, იგი ყველა საზოგადოებრივ საფეხურზე ნაყოფიერებისკენ მიილტვის. მოდი, უფრო სპეციფიკურად ვიკვლიოთ ქალთა, როგორც საზოგადოებრივი ნაყოფიერების წყაროს, ანუ დამატებითი ღირებულების შემქმნელის როლი. პირველ რიგში – ოჯახის ფარგლებში.

 უხელფასო მონობაზე დაფუძნებული კაპიტალისტური მონობის ნაყოფიერება

ხშირად ამტკიცებენ, რომ დაქირავებული შრომის ფარგლებში, საოჯახო საქმიანობით დაკავებული ქალები ნაყოფიერნი არ არიან. სინამდვილეში, სიმართლე სრულიად საპირისპიროა, თუკი გავითვალისწინებთ იმ საზოგადოებრივი მომსახურებების უზარმაზარ რიცხვს, რომელთაც კაპიტალისტური ორგანიზაცია პრივატიზირებულ საქმიანობად აქცევს, ათავსებს რა მათ დიასახლისთა ზურგებზე. საოჯახო საქმიანობა არ არის არსებითად „ქალური საქმე“; რეცხვითა და ლაგებიით ქალი საკუთარ პოტენციალს კაცებზე მეტად არ ახორციელებს, იგი არც კაცებზე ნაკლებად იქანცება. ეს საზოგადოებრივი მომსახურებებია, რადგან ისინი სამუშაო ძალის გამრავლებას ემსახურება. ხოლო კაპიტალმა სწორედ თავისებური ოჯახური სტრუქტურის შემუშავების გზით „გაათავისუფლა“ კაცი ამ ფუნქციებისგან, რათა იგი უფრო „თავისუფალი“ იყოს პირდაპირი ექსპლუატაციისათვის; რათა მან თავისუფლად შეძლოს საკმარისის „შოვნა“ იმისთვის, რომ ქალმა გაამრავლოს იგი, როგორც სამუშაო ძალა. ამან კაცები კაპიტალისტურ მონებად აქცია, ეს მომსახურებები კი ოჯახში ქალებს გაუნაწილა; იგი ამავე პროცესის მეშვეობით აკონტროლებს ქალთა ნაკადს შრომის ბაზარზე. იტალიაში ქალები ჯერ კიდევ საჭირონი არიან სახლებში და კაპიტალს ჯერ კიდევ სჭირდება ოჯახის ამგვარი ფორმა. განვითარების დღევანდელ საფეხურზე, ზოგადად ევროპაში, კონკრეტულად კი – იტალიაში, კაპიტალს ჯერ კიდევ ურჩევნია თავისი სამუშაო ძალის იმპორტირება – მილიონობით კაცი დაბალგანვითარებული ტერიტორიებიდან – მანამ, სანამ ქალებს სახლებში ამონებს.[13]

ქალები კი ყოველთვის გამოსადეგნი არიან არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ისინი საოჯახო საქმიანობას ხელფასისა და გაფიცვების გარეშე ასრულებენ, არამედ იმიტომაც, რომ ისინი ყოველთვის მზად არიან, სახლში მიიღონ ყველა ის პირი, რომელიც ეკონომიკური კრიზისის გამო პერიოდულად ირიცხება სამსახურიდან. ოჯახი, ეს დედობრივი აკვანი, რომელიც ყოველთვის მზადაა, საჭიროებისამებრ დაიცვას და დაეხმაროს ყველას, ნამდვილად საუკეთესო გარანტიაა იმისა, რომ დაუსაქმებლები დაუყოვნებლივ გამანადგურებელი გარეშე პირების ჯგროდ არ იქცევიან.

მუშათა კლასის მოძრაობის ორგანიზებული პარტიები ყოველთვის ფრთხილობენ, რომ საოჯახო საქმიანობის საკითხი არ დასვან. გარდა იმ ფაქტისა, რომ ისინი ქალებს ყოველთვის ისე ეპყრობიან, როგორც სიცოცხლის დაბალ ფორმას, თვით ქარხნებშიც კი, ამ საკითხის დასმა ნიშნავს კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენებას იმ პროფესიული კავშირების, როგორც ორგანიზაციების საფუძვლისა, რომლებსაც საქმე უჭირავთ (ა) მხოლოდ ქარხანასთან; (ბ) მხოლოდ გაზომილ და „ანაზღაურებულ“ სამუშაო დღესთან; (ც) ხელფასების მხოლოდ იმ მხარესთან, რომელიც გვეძლევა და არა იმ მხარესთან, რომლებიც გვერთმევა, ანუ ინფლაციასთან. მუშათა კლასის პარტიები ყოველთვის აიძულებდნენ ქალებს, თავიანთი გათავისუფლება რაღაც სავარაუდო მომავლისთვის გადაედოთ და იგი დამოკიდებული გაეხადათ იმ სარგებელზე, რომელსაც „თავისთვის“ ის კაცები მოიპოვებდნენ, რომელთა საბრძოლო თვალსაწიერიც ამ პარტიების მიერ იყო შეზღუდული.

სინამდვილეში, მუშათა კლასის ბრძოლის ყოველმა ფაზამ ქალთა დაქვემდებარება და ექსპლუატაცია ერთი საფეხურით მაღლა აიტანა. დიასახლისებისათვის პენსიების შემოთავაზება (ეს კი გვაფიქრებინებს, რატომ არა ხელფასები?) გვაჩვენებს ამ პარტიების სრულ მზადყოფნას, მოახდინონ ქალების დიასახლისებად და კაცების (და ქალების) კაპიტალისტურ მონებად ინსტიტუციონალიზება.[14]

ახლა ნათელია, რომ არცერთ ჩვენგანს სწამს იმის, რომ გათავისუფლების მიღწევა შრომის შედეგადაა შესაძლებელი. შრომა ყოველთვის შრომაა, მიუხედავად იმისა, სახლის ფარგლებში ხორციელდება, თუ სახლის ფარგლებს გარეთ. დაქირავებული მუშის დამოკიდებულება ნიშნავს მხოლოდ კაპიტალისათვის „თავისუფალ ინდივიდად“ ყოფნას, რაც ქალებისთვისაც იგივეა, რაც კაცებისათვის. ისინი, ვინც ამტკიცებენ, რომ მუშათა კლასის წარმომადგენელი ქალის გათავისუფლების საწინდარი მის მიერ სახლის ფარგლებს გარეთ სამუშაოს შოვნაა, თავად პრობლემის ნაწილები არიან და არა გადაწყვეტილებისა. კონვეიერის მონობა არ არის მონობიდან სამზარეულოს ნიჟარისკენ გათავისუფლება. ამის უარყოფა ნიშნავს თავად კონვეიერის მონობის უარყოფასაც, რაც კიდევ ერთხელ ამტკიცებს, რომ თუკი არ იცი, თუ რამდენად ექსპლუატირებულნი არიან ქალები, ვერასდროს გაიგებ კაცთა ექსპლუატირებულ მდგომარეობასაც. თუმცა, ეს იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენ მას განცალკევებით უნდა გავუმკლავდეთ. ჩვენ იმის ნათელყოფა გვსურს, რომ კაპიტალისტურად ორგანიზებულ მსოფლიოში წარმოებისას ხელფასის არგადახდით ხდება დამსაქმებლის ფიგურის შენიღბვა

ქმრის ფიგურით. ის თითქოს საოჯახო მომსახურებების ერთადერთი ადრესატია, ეს კი საოჯახო საქმიანობას საეჭვო, მონურ ხასიათს აძლევს. ქმარი და შვილები თავიანთი მოსიყვარულე ჩართულობის, თავიანთი მოსიყვარულე შანტაჟის მეშვეობით ხდებიან ამ შრომის უმთავრესი მწარმოებლები და პირდაპირი მაკონტროლებლები.

ქმარს გაზეთის კითხვა და ვახშმის მომზადების ლოდინი სჩვევია მაშინაც კი, როდესაც ცოლი სამსახურში მასთან ერთად მიდის და სახლშიც მასთან ერთად ბრუნდება. ნათელია, რომ ექსპლუატაციის სპეციფიკური ფორმა, რომელსაც საოჯახო საქმიანობა გამოხატავს, მოითხოვს ბრძოლის შესაბამისად სპეციფიკურ ფორმას, კონკრეტულად – ქალთა ბრძოლას ოჯახის ფარგლებში.

თუკი ვერ შევძლებთ იმის სრულიად გააზრებას, რომ სწორედ ამგვარი ოჯახია შრომის კაპიტალისტური ორგანიზების საყრდენი, თუკი შევცდებით და მას მხოლოდ და მხოლოდ ზედნაშენად მივიჩნევთ, რომელიც ცვლილებისათვის მხოლოდ ქარხნებში არსებული ბრძოლის საფეხურებზეა დამოკიდებული, მაშინ ჩვენ გავხდებით წევრები დაკოჭლებული რევოლუციისა, რომელიც ყოველთვის უკვდავყოფს და გააძლიერებს კლასობრივი ბრძოლის ძირითად შეუსაბამობას, შეუსაბამობას, რომელსაც კაპიტალისტურ განვითარებაში საკვანძო ადგილი უჭირავს. სხვაგვარად რომ  ვთქვათ, ჩვენ ამ გზით უკვდავვყოფთ იმ შეცდომას, რომელიც ჩვენი თავების მხოლოდ და მხოლოდ სამომხმარებლო ღირებულებების მწარმოებლებად აღქმაში, დიასახლისების მუშათა კლასის მიღმა არსებულ პირებად მიჩნევაში მდგომარეობას. მანამ, სანამ დიასახლისები კლასის მიღმა აღიქმებიან, კლასობრივი ბრძოლა დროის ნებისმიერ მომენტში დაბრკოლებული და გაღიზიანებული იქნება და ვერ მიაღწევს ქმედების სრულ გაქანებას. ამ ყველაფრის მეტი განხილვა ჩვენი ამოცანა არ არის. თუმცა, საოჯახო საქმიანობის გამოაშკარავება და მხილება, როგორც ნაყოფიერი შრომის დაფარული ფორმისა, აყენებს ისეთ საკითხებს, რომლებიც ქალთა ბრძოლის მიზნებსა და ფორმებს ეხება.

იზოლირებული მშრომელის ბრძოლის სოციალიზირება

მართლაც, მოთხოვნა, რომელიც ამას მოყვებოდა, კონკრეტულად – „გადაგვიხადეთ ხელფასი საოჯახო საქმიანობისათვის“, იტალიაში ძალაუფლებათა დღევანდელი ურთიერთობის ფონზე ისეთ შთაბეჭდილებას შექმნიდა, თითქოს ჩვენ საოჯახო საქმიანობის გარემოებათა მიერ წარმოქმნილი ინსტიტუციონალიზებული მონობის გარემოებათა გამაგრებას ვცდილობთ – შესაბამისად, ამგვარი მოთხოვნა მობილიზებისათვის გამოსადეგი მიზნის როლს ვერც ისე კარგად შეასრულებდა.[15]

შესაბამისად, საკითხი იმაში მდგომარეობს, რომ უნდა განვითარდეს ბრძოლის ისეთი ფორმები, რომლებიც დიასახლისს არ მისცემს სახლში მშვიდად დარჩენის საშუალებას მაშინ, როდესაც ის ყველაზე მზადაა, მონაწილეობა მიიღოს ქუჩებში გამართულ დემონსტრაციებში, ელოდება რა ხელფასს, რომელიც არაფრის გადახდაში დაეხმარება; ამის ნაცვლად, ჩვენ უნდა აღმოვაჩინოთ ბრძოლის ისეთი ფორმები, რომლებიც დაუყოვნებლივ გაანადგურებს საშინაო შრომის სტრუქტურას, სრულიად უარყოფს მას, უარყოფს ჩვენს როლს, როგორც დიასახლისებისას და აღარ მიიღებს სახლს, როგორც გეტოს ჩვენი არსებობისათვის, რადგან პრობლემა მდგომარეობს არა მხოლოდ იმაში, რომ ამ საქმის კეთება უნდა შევწყვიტოთ, არამედ იმაშიც, რომ უნდა დავანგრიოთ დიასახლისის როლი. საწყისი წერტილი არა იმის გადაწყვეტაა, როგორ შევასრულოთ საოჯახო საქმიანობა უფრო ეფექტურად, არამედ როგორ ვიპოვოთ ჩვენი ადგილი, როგორ ბრძოლის მთავარი გმირებისა; ანუ, საჭიროა არა საშინაო შრომის უფრო მაღალი ნაყოფიერება, არამედ უფრო ძლიერი გამანადგურებლობა ბრძოლაში.

საოჯახო საქმიანობისათვის დათმობილ და საოჯახო საქმიანობისათვის არდათმობილ დროს შორის კავშირის დაუყოვნებლივ ჩამოსაშლელად: არ არის აუცილებელი, ყოველდღე დროის ხარჯვა ფარდებისა და თეთრეულის გაუთოებაში, იატაკის ბრწყინვალებამდე გაპრიალებაში და მტვრის წმენდაში. თუმცა, ბევრი ქალი ამას ჯერ კიდევ აკეთებს. როგორც ჩანს, ეს იმიტომ არ ხდება, რომ ისინი სულელები არიან: ჩვენ კიდევ ერთხელ ვიხსენებთ იმ პარალელს, რომელიც ზევით გავავლეთ საგანმანათლებლოდ დეფიციტურთა სკოლებტან მიმართებაში. სინამდვილეში, ისინი იდენტობის რეალიზებას მხოლოდ ამ სამუშაოს მეშვეობით ახერხებენ, რადგან, როგორც აქამდე აღვნიშნეთ, კაპიტალმა ისინი საზოგადოებრივად ორგანიზებულ წარმოებას ჩამოაშორა.

თუმცა, ეს ავტომატურად იმას არ ნიშნავს, რომ საზოგადოებრივი წარმოებისაგან ჩამოშორება საზოგადოებრივი ბრძოლისგან ჩამოშორებას ნიშნავს: თუმცა, ბრძოლა მოითხოვს საოჯახო საქმიანობის კეთებისაგან თავისუფალ დროს, ამავდროულად კი, ალტერნატიულ იდენტობას სთავაზობს იმ ქალებს, რომლებიც აქამდე მას მხოლოდ ოჯახური გეტოს ფარგლებში პოულობდნენ. ბრძოლის საზოგადოებრივობის შედეგად ქალები აღმოაჩენენ და შეიგრძნობენ ძალაუფლებას, რომელიც ეფექტურად აძლევს მათ ახალ იდენტობას. ეს ახალი იდენტობა საზოგადოებრივი ძალაუფლების სრულიად ახალი საფეხურია.

საზოგადოებრივი ბრძოლის შესაძლებლობა ქალთა საშინაო შრომის საზოგადოებრივად ნაყოფიერი ბუნებიდან გამომდინარეობს. ქალთა როლს საზოგადოებრივად ნაყოფიერს მხოლოდ მათ მიერ ოჯახის ფარგლებში მიწოდებული საზოგადოებრივი მომსახურებები არ ხდის, მიუხედავად იმისა, რომ დროის ამ მონაკვეთში ეს მომსახურებები ქალთა როლად იდენტიფიცირდება. თუმცა, კაპიტალს შეუძლია ამ სამუშაოს ტექნოლოგიურად გაუმჯობესება. ის, რისი გაკეთებაც კაპიტალს ამ დროისათვის არ უნდა, ყოველ შემთხვევაში, იტალიაში მაინც, არის დიასახლისის, როგორც ბირთვული ოჯახის საყრდენი წერტილის მდგომარეობის განადგურება. ამის გამო, ჩვენი მხრიდან საოჯახო საქმიანობის ავტომატიზირების ლოდინს აზრი არ აქვს, რადგან ეს არასდროს მოხდება: ბირთვული ოჯახის შენარჩუნება ყოვლად შეუთავსებელია ამ მომსახურების ავტომატიზირებასთან. მათი ნამდვილად ავტომატიზირების მიზნით, კაპიტალმა უნდა გაანადგუროს ოჯახის ის ფორმა, რომელსაც ჩვენ ვიცნობთ; სრული ავტომატიზირებისათვის საჭირო იქნებოდა სრული სოციალიზირება.

თუმცა, ჩვენ ძალიან კარგად ვიცით, თუ რას ნიშნავს მათი სოციალიზირება: ის ყოველთვის საპირისპიროა პარიზის კომუნისა!

კაპიტალისტურ რეორგანიზაციას შეუძლია ახალი ნახტომის გაკეთება, რომელსაც უკვე ვგრძნობთ შეერთებულ შტატებსა და სხვა, მეტად განვითარებულ ქვეყნებში. ეს ნახტომი გულისხმობს პრე-კაპიტალისტური წარმოებითი კავშირების განადგურებას სახლში და ახალი ოჯახის შექმნას, რომელიც უფრო კარგად გადმოსცემს კაპიტალისტურ თანასწორობას და მის ბატონობას კოოპერატიული შრომის მეშვეობით; „კაპიტალისტური განვითარების არასრულობის“ ზღვრის გადალახვას სახლის ფარგლებში, სადაც საყრდენი წერტილი წინა-კაპიტალისტური მსოფლიოს თავისუფლებას მოკლებული ქალია და ისეთი ოჯახის შექმნას, რომელიც თავისი ფორმით უკეთ ასახავს საკუთარ კაპიტალისტურ, ნაყოფიერ ფუნქციას, რომელიც სამუშაო ძალის გამრავლებაში მდგომარეობს.

დავუბრუნდეთ იმას, რაც ზევით ვახსენეთ: ქალები, დიასახლისები, რომლებიც თავიანთ სახლებთან იდენტიფიცირდებიან, საკუთარ სახლში ძალმომრეობით სრულყოფილებას ამყარებენ. ყველამ კარგად ვიცით გამოთქმა: სახლში საქმეს ყოველთვის იპოვი.

ისინი თავიანთი ოთხი კედლის მიღმა ვერაფერს ხედავენ. დიასახლისის მდგომარეობა შრომის პრე-კაპიტალისტური წესია და შედეგად, ის იძულებითი „ფემინურობა“, რომელიც მას აიძულებს, მსოფლიო, სხვები და სრულიად შრომის ორგანიზაცია აღიქვას, როგორც რაღაც გაუგებარი, არსებითად უცხო და არაცნობადი; ის არ ცხოვრობს; მას აღიქვამენ, როგორც აჩრდილს მისი ქმრის უკან, რომელიც ყოველდღე გადის სახლიდან და ხვდება ამ რაღაცას.

შესაბამისად, როდესაც ვამბობთ, რომ ქალებმა უნდა გაანადგურონ კავშირი საოჯახო საქმიანობის დროსა და არასაოჯახო დროს შორის და დაიწყონ სახლებიდან გამოსვლა, ჩვენ იმას ვგულისხმობთ, რომ მათი გამგზავრების წერტილი უნდა იყოს სწორედ ეს სურვილი დიასახლისის როლის განადგურებისა, რათა დაიწყონ სხვა ქალებთან გაერთიანება, როგორც არა მხოლოდ მეზობლებმა და მეგობრება, არამედ როგორც თანამშრომლებმა და თანა-ანტიმშრომელებმა; შესაბამისად, მათ უნდა გაანადგურონ პრივატიზირებული ქალის ტრადიცია მთელ თავის მეტოქეობასთან ერთად და ხელახლა შექმნან ნამდვილი სოლიდარობა ქალებს შორის: არა სოლიდარობა თავდაცვისათვის, არამედ სოლიდარობა თავდასხმისათვის და ბრძოლის ორგანიზებისათვის.

საერთო სოლიდარობა შრომის საერთო ფორმის წინააღმდეგ. ამავდროულად, ქალებმა უნდა შეწყვიტონ თავიანთ ქმრებთან და შვილებთან მხოლოდ ცოლისა და დედის როლში, ანუ მხოლოდ სადილობის დროს შეხვედრა, როდესაც ეს უკანასკნელნი გარე სამყაროდან სახლში ბრუნდებიან.

ბრძოლის ყოველი ადგილი, რომელიც სახლის გარეთ არსებობს, აძლევს ქალებს თავდასხმის საშუალებას სწორედ იმიტომ, რომ კაპიტალისტური ორგანიზების ყოველი სფერო პირობითად სახლს ვარაუდობს; შეხვედრები ქარხანაში, სამეზობლოს შეხვედრები, სტუდენტური კრებები, ყოველი მათგანი ლეგიტიმური ადგილია ქალთა ბრძოლისათვის, სადაც ქალებს შეუძლიათ, შეხვდნენ და დაუპირისპირდნენ კაცებს – ქალები კაცების წინააღმდეგ, მაგრამ მხოლოდ როგორც ინდივიდები, არა როგორც დედა მამის, ვაჟი ქალიშვილის წინააღმდეგ. ეს გვთავაზობს უამრავ შესაძლებლობას იმისა, რომ ის ყველაფერი, რის აფეთქებასაც კაპიტალი ოჯახის ფარგლებში მოელის, ანუ ყველა დაპირისპირება, ყველა გაღიზიანება ოჯახის ფარგლებს გარეთ აფეთქდეს.

ახალი კომპასი კლასობრივი ბრძოლისათვის

თუკი ქალები მუშათა კრებების დროს ღამის ცვლის გაუქმებას მოითხოვენ იმიტომ, რომ ღამით ძილის გარდა, სექსით დაკავებაც სურთ – ეს კი სულაც არ არის იგივე, რაც სექსით დღის განმავლობაში დაკავება, თუკი ქალები დღისით მუშაობენ – ეს შრომის საზოგადოებრივი ორგანიზების წინააღმდეგ მათი დამოუკიდებელი ინტერესების წინსვლა იქნება, ისინი უარს განაცხადებენ თავიანთი ქმრებისა და შვილებისათვის დაუკმაყოფილებელ დედებად არსებობის გაგრძელებაზე.

თუმცა ამ ახალი ჩარევებისა და დაპირისპირებების მეშვეობით ქალები იმასაც გამოხატავენ, რომ მათი ინტერესები არაა განცალკევებული უცხო კლასის ინტერესებისაგან მიუხედავად იმისა, რომ მათ ყოველთვის ასე ეუბნებოდნენ. პოლიტიკური, განსაკუთრებით მემარცხენე პარტიები და პროფესიული კავშირები ზედმეტად დიდი ხნის განმავლობაში განსაზღვრავდნენ და ზღუდავნდნენ მუშათა კლასის ბრძოლის სფეროებს. სექსით დაკავება და ამისთვის ღამით მუშაობაზე უარის თქმა კლასობრივ ინტერესებში შედის. იმის კვლევა, თუ რატომ მოითხოვენ ამას ქალები და არა კაცები სრულიად კლასის ისტორიისათვის ახალი ნათელის მოფენას ნიშნავს.

საკუთარ ვაჟებთან და ქალიშვილებთან სტუდენტური კრების დროს შეხვედრა ნიშნავს მათი ახალი სახის დანახვას, ინდივიდებისა, რომლებიც სხვა თავისნაირ ინდივიდებს ესაუბრებიან; ეს ნიშნავს მათთვის საკუთარი თავის ინდივიდად წარდგენას. ბევრ ქალს გაუკეთებია აბორტი და ძალიან ბევრ ქალს უმშობიარია. ჩვენ ვერ ვხედავთ იმის მიზეზს, თუ რატომ არ უნდა გამოხატონ მათ თავიანთი შეხედულებები, როგორც ქალებმა, მედიცინის სტუდენტთა კრებაზე, მიუხედავად იმისა, თავად არიან თუ არა ისინი სტუდენტები. (ჩვენ სამედიცინო ფაკულტეტი მაგალითად შემთხვევით არ მოგვიყვანია. სალექციო დარბაზსა და კლინიკაში, ჩვენ კიდევ ერთხელ ვხედავთ მუშათა კლასის ექსპლუატაციას არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც მესამე კლასის პაციენტებს ექსკლუზიურად იყენებენ ლაბორატორიის ვირთხებად. ქალები განსაკუთრებით ხშირად ხდებიან როგორც ექსპერიმენტების, ისევე ექიმთა სექსუალური ზიზღის, სადიზმისა და პროფესიონალური უმეცრების მთავარი საგნები.)

შეჯამება: ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ ხდება სწორედ ქალთა მოძრაობის აფეთქება, როგორც იმ ქალთა ინტერესების სპეციფიკურობის გამოხატულება, რომლებიც ოჯახის კაპიტალისტური ორგანიზების მიერ ჩამოშორებულნი არიან ყოველგვარი კავშირისაგან. ეს ამ საზოგადოების ყველა ნაწილში უნდა განხორციელდეს, რამეთუ ყოველი მათგანი სწორედ ამგვარი ინტერესების ჩახშობაზეა დაფუძნებული, რადგან სრულიად კლასობრივი ექსპლუატაცია ქალთა ექსპლუატაციის სპეციფიკური შუამავლობითაა აშენებული.

ხოლო ჩვენ, როგორც ქალთა მოძრაობამ, უნდა მივაკვლიოთ ყველა სფეროს, რომელშიც ეს ექსპლუატაციაა განთავსებული, ანუ უნდა დავიბრუნოთ ქალთა ინტერესების სრული სპეციფიკურობა ჩვენი ბრძოლის განხორციელების საქმეში.

ყველა შესაძლებლობა კარგია: იმ ოჯახების დიასახლისებს, რომელთაც განსახლებით ემუქრებიან, შეუძლიათ არგუმენტად გამოიყენონ ის, რომ მათ მიერ შესრულებულმა საოჯახო საქმიანობამ უკვე სრულიად დაფარა იმ თვეების ქირა, რომლებიც არ გადაუხდიათ. მილანის გარეუბნებში ბრძოლის ეს ფორმა უკვე ბევრმა ოჯახმა გაითავისა.

სახლში ელექტრო-მოწყობილობების ქონა არაჩვეულებრივია, მაგრამ იმ მუშებისთვის, რომლებიც მათ ამზადებენ, ბევრის შექმნა თავის დაქანცვას ნიშნავს. ის, რომ ისინი ყველა დაქირავებულმა მუშამ უნდა შეიძინოს, ხისტი სინამდვილეა და ნიშნავს იმას, რომ ცოლებმა ეს ხელსაწყოები მარტოებმა უნდა გამოიყენონ; ეს მხოლოდ იმას ნიშნავს, რომ ის [ქალი] გაყინულია სახლის კედლებში, თუმცა, ამჯერად უფრო მექანიზირებულ დონეზე. იღბლიანი მუშა, იღბლიანი ცოლი!

საკითხი იმაში მდგომარეობს, რომ საერთო სასადილოები სულაც არ უნდა გვქონდეს.[16] ჩვენ უნდა გვახსოვდეს, რომ კაპიტალი ფიატს პირველ რიგში მუშებისთვის ამზადებს, შემდეგ კი – მათი სასადილოსათვის.

სწორედ ამიტომ, სამეზობლოში საერთო სასადილოს მოთხოვნა ამ მოთხოვნის შრომის ორგანიზების, სამუშაო საათების წინააღმდეგ ბრძოლის პრაქტიკაში ინტეგრირების გარეშე იწვევს ახალი ნახტომისათვის მამოძრავებელი ძალის მიცემის რისკს, რომელიც სათემო დონეზე ქალების რაიმე მიმზიდველი სამუშაოსათვის ორგანიზებას გამოიწვევს, რათა შემდეგ იმის შესაძლებლობა მოგვეცეს, რომ სადილის დროს კოლექტიურად მივირთვათ ფეკალიები სასადილოში.

ჩვენ გვსურს, მათ იცოდნენ, რომ ეს არ არის ის სასადილო, რომელიც ჩვენ გვსურს, ჩვენ ასეთი სათამაშო ოთახები და ბაგა ბაღებიც არაფრად გვჭირდება. ჩვენ სასადილოებიც გვსურს, ბაგა ბაღებიც, ტანსაცმლისა და ჭურჭლის სარეცხი მანქანებიც, მაგრამ ამ ყველაფერთან ერთად ჩვენ არჩევანი გვინდა: მივირთვათ რამდენიმე ადამიანთან ერთად, განმარტოებით, მაშინ, როდესაც თავად მოგვესურვება, გვქონდეს ბავშვებთან გასატარებელი დრო, მოხუცებულებთან, სნეულებთან გასატარებელი დრო მაშინ, როდესაც გვინდა და იქ, სადაც თავად ავირჩევთ. „დროის ქონა“ ნაკლებ შრომას ნიშნავს. ბავშვებთათ, მოხუცებულებთან და სნეულებთან გასატარებელი დროის ქონა არ ნიშნავს მოკლე ვიზიტისათვის მირბენას გარაჟთან, სადაც ბავშვებს, მოხუცებულებს ან ინვალიდებს დროებით ვაყენებთ. ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ, გარიცხულთაგან პირველები, ამ ბრძოლაში საკუთარ თავზე ინიციატივას ვიღებთ, რათა სხვა გარიცხულებმა, ისეთებმა, როგორებიც ბავშები, მოხუცებულები და სნეულები არიან, შეძლონ საზოგადოებრივი სიმდიდრის დაბრუნება; მოახდინონ ჩვენთან რეინტეგრაცია და ჩვენი ინტეგრაცია კაცებთან, არა როგორც დაქვემდებარებულებისა, არამედ ავტონომიური არსებებისა; რადგან ჩვენ მსგავსად, ნაყოფიერი საზოგადოებრივი პროცესიდან, საზოგადოებრივი არსებობიდან მათი გარიცხულობა კაპიტალისტურმა ორგანიზაციამ შექმნა.

შრომის უარყოფა

შესაბამისად, ჩვენ უარი უნდა ვთქვათ საოჯახო საქმიანობაზე, როგორც ქალთა საქმეზე, საქმეზე, რომელსაც გვაძალებენ, რომელიც ჩვენ არ გამოგვიგონია, რომლის სანაცვლოდაც ჩვენთვის არაფერი გადაუხდიათ, რომლის ფარგლებშიც ჩვენ აბსურდულ სამუშაო საათებთან გამკლავებას გვაიძულებენ, 12, 13 საათი დღეში, რათა სახლში დარჩენა დაგვაძალონ.

ჩვენ უნდა გამოვიდეთ სახლიდან; ჩვენ უნდა უარვყოთ სახლი, რადგან ჩვენ გვსურს სხვა ქალებთან გაერთიანება, ჩვენ გვსურს ყველა მდგომარეობის წინააღმდეგ ბრძოლა, რომელიც ასკვნის, რომ ქალები სახლში დარჩებიან, ჩვენ გვსურს, დავუკავშიროთ საკუთარი თავი ყველა იმ პირის ბრძოლას, რომელიც გეტოშია, მიუხედავად იმისა, ეს გეტო ბაგა ბაღია, სკოლა, საავადმყოფო, მოხუცებულთა თავშესაფარი, თუ ფსიქიატრიული საავადმყოფო. სახლის მიტოვება უკვე ბრძოლის ფორმაა, რადგან ის საზოგადოებრივი მომსახურებები, რომლებსაც ჩვენ იქ ვახორციელებთ, იმ პირობებში ვეღარ შესრულდებოდა და ისინი, ვინც სახლში მუშაობს, მოითხოვდნენ ჩვენს მიერ აქამდე ნატარები ტვირთის იქ გადატანას, სადაც მისი ადგილია – კაპიტალის მხრებზე. ბრძოლის პირობებში ამგვარი ცვლილება მით უფრო ძლიერი იქნება, რაც უფრო მძლავრად, მტკიცედ და მასობრივად უარყოფენ ქალები საოჯახო საქმიანობას.
მუშათა კლასის ოჯახი უფრო რთულად გასატეხია, რადგან ის მშრომელის მხარდაჭერაა. ამ ოჯახზეა დამოკიდებული კლასის მხარდაჭერა, მისი გადარჩენა – თუმცა, ქალის ხარჯზე და თავად კლასის წინააღმდეგ. ქალი კაპიტალისტური მონის მონაა და მისი მონობა მისი კაცის მონობის საწინდარია. პროფესიული კავშირის მსგავსად, ოჯახი იცავს მუშას, მაგრამ იგი იმის საწინდარიცაა, რომ ისინი [ქალი და კაცი] მუშების გარდა არაფერი გახდებიან. და სწორედ ამიტომაა მუშათა კლასის წევრი ქალის ბრძოლა ოჯახის წინააღმდეგ ასე გადამწყვეტი.

სხვა ქალებთან შეხვედრა, რომლებიც თავიანთ სახლებში და სახლებს გარეთ მუშაობენ, უფლებას გვაძლევს, მოვიპოვოთ ბრძოლის ახალი შანსები. მანამ, სანამ ჩვენი ბრძოლა შრომის წინააღმდეგ ბრძოლაა, ის იმ ბრძოლის ნაწილია, რომელსაც მუშათა კლასი კაპიტალისტური შრომის წინააღმდეგ ახორციელებს. თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ საშინაო შრომის მეშვეობით ქალთა ექსპლუატაციას საკუთარი სპეციფიკური ისტორია აქვს, რომელიც ბირთვული ოჯახის გადარჩენასთანაა დაკავშირებული, ამ ბრძოლის განსაკუთრებული გზა, რომელმაც კაპიტალისტური საზოგადოებრივი წესრიგის მიერ დამყარებული ბირთვული ოჯახის განადგურებაზე უნდა გაიაროს, კლასობრივ ბრძოლას ახალ განზომილებას მატებს.

დისციპლინის ნაყოფიერება

ჩვენ აქ ვცადეთ ქალთა საშინაო ნაყოფიერების აწონ-დაწონვა ამ საკითხის ფსიქოლოგიური მნიშვნელობის დეტალურად განხილვის გარეშე. ყოველ შემთხვევაში, ჩვენ მივაკვლიეთ და გავაკეთეთ არსებითი მონახაზი ამ ქალური საშინაო ნაყოფიერების შესახებ მაშინ, როდესაც ის ქალის მიერ შესრულებული როლის სირთულეების გზას გადის (იმ საოჯახო საქმიანობასთან ერთად, რომლის ტვირთსაც ის ანაზღაურების გარეშე ატარებს). აქედან გამომდინარე, ჩვენ პირველ რიგში ხაზს ვუსვამთ იმ როლის განადგურების საჭიროებას, რომელსაც სურს, რომ ქალები ერთმანეთისაგან, კაცებისაგან და ბავშებისაგან განცალკევებულნი იყვნენ, თითოეული მათგანი ოჯახში გამოოიკეტოს, როგორც ჭუპრი, რომელიც თავს თავისივე შრომის შედეგად პარკში იმწყვდევს, რათა მოკვდეს და კაპიტალს აბრეშუმი დაუტოვოს. როგორც აღვნიშნეთ, ამ ყველაფრის უარყოფა დიასახლისებისათვის თავიანთი თავების კლასის ერთ-ერთ სეგმენტად აღიარებას ნიშნავს, თუმცა, ყველაზე დეგრადირებულ სეგმენტად, რადგან მათ ხელფასს არ უხდიან.

დიასახლისის პოზიცია ქალთა საერთო ბრძოლაში კრიტიკულია, რადგან იგი ძირს უთხრის იმ საყრდენს, რომელიც მხარს უჭერს შრომის კაპიტალისტურ ორგანიზებას, ეს საყრდენი ოჯახია.

ყოველი მიზანი, რომელიც ამტკიცებს ქალთა ინდივიდუალობას დიასახლისისაგან, ანუ იმ ფიგურისაგან განსხვავებით, რომელიც ყველასა და ყველაფრის ნამატია, იმსახურებს იმ მიზნად წარმოჩენას, რომელიც გამანადგურებელია ამ განგრძობითობისათვის, ამ როლის ნაყოფიერებისათვის.

ამ თვალსაზრისით, უდიდესი დაჟინებით უნდა გაჟღერდეს ყველა მოთხოვნა, რომელიც ქალებისათვის მათი ძირითადი ფიზიკური ფუნქციების აღდგენას ემსახურება, დაწყებული სექსუალური ფუნქციიდან, რომელსაც მათ ყოველთვის პირველს ჰპარავენ ნაყოფიერ შემოქმედებითობასთან ერთად.

შემთხვევითი არაა, რომ ჩასახვის საწინააღმდეგო საშუალებები ასე ნელა ვითარდება, რომ აბორტი თითქმის მთელ მსოფლიოში აკრძალულია და საბოლოოდ მხოლოდ „თერაპიული“ მიზეზებით დაიშვება.

პირველ რიგში ამ მოთხოვნებისათვის ბრძოლა დამყოლი რეფორმიზმი არ არის. ამ საკითხების კაპიტალისტური მართვა უამრავჯერ აჟღერებს კლასის, კონკრეტულად კი – ქალთა დისკრიმინაციას.

რატომ იყენებდნენ პროლეტარ ქალებს, მესამე მსოფლიოს ქალებს, საცდელ ვირთხებად? რატომ ჟღერდება ჩასახვის საწინააღმდეგო საშუალებების საკითხი ქალთა პრობლემად?  ამ საკითხების კაპიტალისტური მართვის ჩამოშლისათვის ბრძოლის დაწყება კლასობრივ, კონკრეტულად ქალურ საფუძველზე მოძრაობაა. ამ ბრძოლების დაკავშირება ბრძოლასთან დედობის, როგორც ექსკლუზიურად ქალთა პასუხისმგებლობის წინააღმდეგ, ქალთა შრომად აღქმული საოჯახო საქმიანობის წინააღმდეგ, კაპიტალიზმის მიერ ქალთა გათავისუფლების ჩვენთვის შემოთავაზებული მოდელების წინააღმდეგ, რომლებიც არაფერია გარდა კაცური როლის მახინჯი ასლებისა, შრომის დანაწილებისა და ორგანიზების წინააღმდეგ ბრძოლას ნიშნავს.

ქალები და ბრძოლა შრომის წინააღმდეგ

მოდი, შევაჯამოთ. დიასახლისის როლი, რომლის იზოლირების უკანაც საზოგადოებრივი შრომა იმალება, უნდა განადგურდეს. თუმცა, ჩვენი ალტერნატივები მკაცრადაა განსაზღვრული. დღემდე ქალთა უვარგისობის მითი, რომელიც სხვის ხელფასზე დამოკიდებულ, შესაბამისად, სხვისი ცნობიერების მიხედვით ჩამოყალიბებულ, იზოლირებულ ქალზეა დაფუძნებული, მხოლოდ ერთმა ქმედებამ გაანადგურა: ქალის მიერ საკუთარი ხელფასის მიღებამ, პირადი ეკონომიკური დამოკიდებულების განადგურებამ, საკუთარი დამოუკიდებელი გამოცდილებების შექმნამ სახლის გარეთ არსებულ სამყაროსთან, საზოგადოებრივი შრომის განხორციელებამ სოციალიზირებულ სტრუქტურაში, ქარხანასა თუ კაბინეტში და ამ ადგილებში საზოგადოებრივი აჯანყების საკუთარი ფორმების შეთავაზებამ კლასის მიერ შემოთავაზებულ ტრადიციულ ფორმებთან ერთად. ქალთა მოძრაობის გამოჩენა ამ ალტერნატივის უარყოფაა.

კაპიტალი თავისთავად ფლობს იმავე მამოძრავებელ ძალას, რომელმაც მოძრაობა შექმნა – მილიონობით ქალის მიერ ქალის ტრადიციული ადგილის უარყოფა – ქალთა მზარდი რაოდენობის დახმარებით სამუშაო ძალების აღსადგენად. მოძრაობა მხოლოდ ამის საპირისპიროდ თუ განვითარდება. ის საკუთარი არსებობით მზარდი მკაფიოობით აჟღერებს იმას, რომ ქალები უარყოფენ ქალთა შრომის გზით გათავისუფლების მითს.
ჩვენ საკმარისი ვიმუშავეთ. ჩვენ მოვკრიფეთ მილიარდობით ტონა ბამბა, გავრეცხეთ მილიარდობით თეფში, გავხეხეთ მილიარდობით იატაკი, დავბეჭდეთ მილიარდობით სიტყვა, დავაკავშირეთ მილიარდობით რადიო, გავრეცხეთ მილიარდობით საფენი, ხელითაც და მანქანითაც. ყოველთვის, როდესაც ისინი ტრადიციულად კაცურ ანკლავში „გვიშვებდნენ“, ეს ჩვენთვის ექსპლუატაციის ახალი ფორმის გამოსაძებნად ხდებოდა. ჩვენ აქაც უნდა გავავლოთ პარალელი დაბალგანვითარებულ მესამე მსოფლიოსა და დაბალგანვითარებულ დედაქალაქს შორის – უფრო ზუსტად, დედაქალის სამზარეულოებს შორის. კაპიტალისტური დაგეგმარება მესამე მსოფლიოს „განვითარებას“ სთავაზობს; რათა მის სინამდვილეში უკვე არსებულ აგონიასთან ერთად, იგი ინდუსტრიული უკუ-რევოლუციის აგონიითაც დაიტანჯოს. დედაქალაქში ქალებსაც იგივე „დახმარებას“ სთავაზობენ. თუმცა ისინი, ვინც სახლებიდან სამუშაოდ გამოვედით, რადგან მოგვიწია, ანდაც დამატებითი ხელფასისთვის, ანდაც ეკონომიკური დამოუკიდებლობისთვის, ვაფრთხილებთ დანარჩენებს: ინფლაციამ ჩვენ ამ სისხლიან სამდივნო ბიუროში ან კონვეიერზე მოგვათავსა და ამაში გადარჩენა არ არსებობს. ჩვენ უნდა უარვყოთ ის განვითარება, რომელსაც ისინი გვთავაზობენ. თუმცა, მუშა ქალის ბრძოლა არ მდგომარეობს იმაში, რომ სახლის განმარტოებას დაუბრუნდეს, რამდენად მიმზიდველადაც არ უნდა ჟღერდეს ეს ორშაბათს დილით; არც დიასახლისის ბრძოლა გულისხმობს სახლში გამომწყვდევის გაცვლას მერხთან ან მოწყობილობებთან დამწყვდევაზე, რამდენად მიმზიდველადაც არ უნდა ჟღერდეს ეს მე-12 სართულის ბინის მარტოობასთან შედარებით.

ქალებმა უნდა აღმოაჩინონ თავიანთი შესაძლებლობები – ეს არც წინდების კემსვაა, არც ოკეანეში მცურავი გემების კაპიტნობა. ჩვენ, შესაძლოა, გვინდოდეს ეს საქმიანობა, მაგრამ ის ვერსად უნდა ვიპოვოთ კაპიტალის ისტორიის გარდა.

ქალთა მოძრაობის მთავარი გამოწვევა ბრძოლის ისეთი წესების პოვნაა, რომლებიც ქალთა სახლისაგან გათავისუფლებასთან ერთად, ერთის მხრივ თავს არიდებს ორმაგ მონობას და მეორეს მხრივ, თავიდან გვარიდებს კაპიტალისტური კონტროლისა და ორგანიზების ახალ საფეხურს. სწორედ ეს არის საბოლოო ჯამში გამყოფი ხაზი რეფორმიზმსა და რევოლუციურ პოლიტიკას შორის ქალთა მოძრაობის ფარგლებში.

როგორც ჩანს, არც ისე ბევრი გენიოსი ქალი არსებობდა. ეს ხომ შეუძლებელი იყო, რადგან გამომდინარე იქიდან, რომ ისინი სრულიად ჩამოშორებულნი იყვნენ საზოგადოებრივ პროცესებს, წარმოუდგენელია, რა საკითხებში უნდა გამოეყენებინათ მათ თავიანთი გენია. ახლა ასეთი საკითხი არსებობს, ის თავად ბრძოლაა.

ფროიდმა თქვა, რომ ყოველი ქალი დაბადებიდან იტანჯება პენისის შურით. მას იმის დამატება დაავიწყდა, რომ შურის ეს შეგრძნება იმ მომენტიდან იწყება, როდესაც იგი ხვდება, რომ პენისის ქონა რაღაც თვალსაზრისით ძალაუფლების ფლობას ნიშნავს. ის კიდევ უფრო ნაკლებად იაზრებდა იმას, რომ პენისის ტრადიციულმა ძალაუფლებამ ახალი ისტორია სწორედ იმ მომენტში დაიწყო, როდესაც კაცის ქალისაგან ჩამოშორება კაპიტალისტური დაყოფა გახდა.

სწორედ აქ იწყება ჩვენი ბრძოლა.

1971 წლის 29 დეკემბერი

[1] ეს იყო ქალების გრანდიოზული დემონსტრაციის ნაწილი, რომელიც ქალთა საერთაშორისო დღის აღსანიშნავად ამერიკაში, 1970 წლის აგვისტოში ჩატარდა.
[2] ეს ქმნის სრულიად ახალ მნიშვნელობას განათლებისთვის, და სამუშაო, რომელიც ახლა ტარდება აუცილებელი განათლების – ძალადობრივი სწავლების – ისტორიაზე, ამას ამტკიცებს. ინგლისში მასწავლებლები „მორალურ პოლიციად“ ჩაიფიქრეს, რომელთაც შეეძლოთ 1) ბავშვების განპირობება „დანაშაულის“ წინააღმდეგ – მუშათა კლასის თემში დაბრუნების შეჩერება; 2) „კლანის“ განადგურება – მუშათა კლასის ორგანიზაციისა, რომელიც ოჯახზეა დაფუძნებული და რომელიც ჯერ კიდევ იყო ან მწარმოებლური ერთეული, ანდაც, სულ მცირე, სიცოცხლისუნარიანი ორგანიზაციული ერთეული; 3) რეგულარული დასწრებისა და დროის კარგი განაწილების ჩვევად ქცევა, რაც ასე მნიშვნელოვანია ბავშვების სამომავლო დასაქმებისთვის; და 4) კლასის დაშრევება დახარისხებითა და გადარჩევით. ისევე როგორც ოჯახისთვის, მუნიციპალური კონტროლის ამგვარ ახალ ფორმაზე გადასვლა არც ისე შეუფერხებელი და პირდაპირი იყო, ეს იყო შედეგი ურთიერთსაწინააღმდეგო ძალებისა როგორც კლასის შიგნით, ასევე კაპიტალის შიგნითაც, კაპიტალიზმის ისტორიის ყოველი საფეხურის მსგავსად.
[3] დაქირავებული შრომა დაფუძნებულია ყველა ურთიერთობის მასზე დაქვემდებარებაზე. მუშა კაპიტალთან კონტრაქტში უნდა შევიდეს, როგორც „ინდივიდი“, ყოველგვარი ნათესაობითი პროტექციის გარეშე.
[4] კარლ მარქსი, „ჰეგელის ‘სამართლის ფილოსოფიის’ კრიტიკა“ , ახალგაზრდა მარქსის წერილები ფილოსოფიასა და საზოგადოებაზე, რედაქტირება და თარგმანი – ლოიდ დ. ისტონი და კურტ ჰ. გუდატი, ნიუ იორკი, 1967 წ., გვ. 176.
[5] ჩვენ აქ არ ვეხებით ბირთვული ოჯახის სივიწროვეს, რომელიც ხელს უშლის ბავშვებს სხვა ადამიანებთან ურთიერთობების ჩამოყალიბებისკენ მარტივ გადასვლაში; არც იმას ვეხებით, რაც აქედან გამომდინარეობს, ანუ, ფსიქოლოგების არგუმენტს, რომ შესაფერის შეპირობებას შეუძლია, თავიდან აგვაცილოს მსგავსი კრიზისი. ჩვენ საქმე გვაქვს სრულიად საზოგადოების ორგანიზაციასთან, რომლის გეტოირებული განყოფილებებია ოჯახი, სკოლა და ქარხანა. შესაბამისად, ამ განყოფილებებს შორის ნებისმიერი გადასვლა მტკივნეული გადასვლაა. ეს ტკივილი გაქრება არა სხვადასხვა გეტოებს შორის ურთერთობების შეკეთებით, არამედ თითოეული მათგანის სრული განადგურებით.
[6] „უფასო მგზავრობა, უფასო სადილი, უფასო წიგნები“ იყო ერთ-ერთი სლოგანი იტალიელ მოწაფეთა მოძრაობის ნაწილისა, რომლის მიზანიც იყო ახალგაზრდა მოწაფეთა ბრძოლის დაკავშირება მუშებთან და უნივერსიტეტის სტუდენტებთან.
[7] ბრიტანეთსა და შეერთებულ შტატებში, ფსიქოლოგები ეისენკი და ჯენსენი, რომელთაც „მეცნიერულად“ სწამთ, რომ შავკანიანებს თეთრკანიანებთან შედარებით „ინტელექტის“ დაბალი დონე აქვთ, და პროგრესული განმანათლებლები, როგორიცაა ივან ილიჩი, თითქოს სრულიად ურთიერთსაწინააღმდეგონი არიან. ის, რის მიღწევასაც ცდილობენ, აერთიანებს მათ. თუმცა მათ განსხვავებული მეთოდები აქვთ. ყოველ შემთხვევაში, ფსიქოლოგები არ არიან სხვებზე მეტად რასისტები, ისინი უბრალოდ სხვებზე მეტად პირდაპირები არიან. „ინტელექტი“ არის შესაძლებლობა, დაასკვნა, რომ შენი მოწინააღმდეგის მიერ გამოთქმული საკითხები ბრძნულია და შენი საკუთარი ლოგიკა სწორედ ამაზე დაფუძნებით ჩამოაყალიბო. მაშინ, როდესაც სრულიად საზოგადოება ინსტიტუციონალურად ოპერირებს თეთრკანიანთა რასობრივი უპირატესობის იდეის მიხედვით, ეს ფსიქოლოგები უფრო გააზრებულ და ძირფესვიან „შეპირობებას“ გვთავაზობენ, რათა იმ ბავშვებმა, რომლებიც წერა-კითხვას არ სწავლობენ, სამაგიეროდ მოლოტოვის კოქტეილების დამზადება არ შეისწავლონ. ეს გონიერი შეხედულებაა და ილიჩს, რომელიც ბავშვების მიერ „შესაძლებელზე ნაკლების მიღწევაზე“ ნერვიულობს (რაც მათ მიერ „ინტელექტის“ უარყოფას გულისხმობს), შეუძლია მას დაეთანხმოს.
[8] მიუხედავად იმისა, რომ კაპიტალი სკოლებს განაგებს, კონტროლი ერთხელ და სამუდამოდ გადაცემადი არასდროსაა. მუშათა კლასს შეუჩერებლად, მეტად და მეტად შეაქვს ეჭვი კაპიტალისტური განათლების შინაარსში და უარყოფს მის საფასურს. კაპიტალისტური სისტემა საპასუხოდ საკუთარ კონტროლს აღადგენს, და ეს კონტროლი მეტად და მეტად ორგანიზდება ქარხნის მსგავს ხაზებზე. თუმცა, განათლების ახალი პოლიტიკა, რომელსაც ახლაც კი ჭედავენ, ამაზე ბევრად უფრო რთულია. ჩვენ შეგვიძლია, მხოლოდ აღვნიშნოთ ამ პოლიტიკის მამოძრავებელი ძალა: 1. მუშათა კლასის ახალგაზრდა  წევრები უარყოფენ, რომ განათლება მათ ქარხნის გარდა რაიმესთვის ამზადებს, მაშინაც კი, თუკი ისინი ამ ქარხანაში თეთრ საყელოში გამოეწყობიან და საინტერესო დანადგარების ნაცვლად საბეჭდ მანქანებსა და სახაზავ დაფებს გამოიყენებენ. 2. საშუალო კლასის წევრი ახალგაზრდები უკუაგდებენ კლასთა შორის შუამავლის როლს და დაჩაგრულ პიროვნებას, რომელსაც ეს როლი მოითხოვს. 3. საჭიროა ახალი მუშახელი, რომელიც განსხვავებულია როგორც ანაზღაურებით, ისევე სტატუსით. თანამედროვე, ეგალიტარიანული ტენდენცია უნდა შეიცვალოს. 4. უნდა შემუშავდეს სამუშაო პროცესის ახალი ფორმა, რომელიც მუშას დააინტერესებს და „მონაწილეობის მიღებას“ მოანდომებს, ნაცვლად ახლანდელი კონვეიერის მონოტონურობისა და დანაწევრების უარყოფისა.             ტრადიციული „გზა წარმატებისკენ“ და თვით „წარმატებაც“ კი უკუგდებულია ახალგაზრდების მიერ, საჭიროა ახალი მიზნების პოვნა, რომლებისკენაც ისინი სწრაფვას შეძლებენ, ანუ, რომელთა გამოც ისინი სკოლასა და სამსახურში წავლენ. ყოველდღიურად აღმოცენდება ახალი „ექსპერიმენტები“ „უფასო“ განათლებაში, სადაც ბავშვებს აქეზებენ, მონაწილეობა მიიღონ თავიანთი განათლების დაგეგმვაში და მოწაფეებსა და მასწავლებლებს შორის მეტი დემოკრატია სუფევს. ილუზიაა, გვჯეროდეს, რომ ეს კაპიტალის დამარცხებაა უფროა, ვიდრე ჯგუფებად ორგანიზებაა მისი გამარჯვება. რამეთუ ახალი, შემოქმედებითად მანიპულირებადი მუშახელის შექმნის პროცესში კაპიტალი არ დაკარგავს სარგებლის 0.1%-საც კი. „სხვათა შორის“, ამბობენ ისინი, „თქვენ ჩვენთვის ბევრად უფრო ეფექტურები იქნებით, თუკი საკუთარ გზას დაადგებით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს გზა ჩვენს ტერიტორიაზე გადის.“ ქარხნისა და სოციალური საწარმოს ზოგიერთ ნაწილში, კაპიტალის სლოგანი სულ უფრო მეტად იქნება „თავისუფლება და მეგობრობა თანასწორობის საგარანტიოდ და გასაფართოვებლად.“

[9] ჩვენ სულაც არ უგულვებელვყოფთ ბავშვების ლაბორატორიულად შექმნის ამჟამინდელ მცდელობებს. თუმცა, დღესდღეისობით, ამგვარი მექანიზმები სრულიად ეკუთვნის მეცნიერების კაპიტალისტურ კონტროლს. ისინი მხოლოდ ჩვენი და კლასის წინააღმდეგ შეიძლება იყოს გამოყენებული. ჩვენს ინტერესებში არ შედის გამრავლებაზე უარის თქმა, მისი მტრის ხელებში გადაცემა. ჩვენს ინტერებში შედის გამრავლების თავისუფლების მოპოვება, რომლისთვისაც ჩვენ არ გავწირავთ ხელფასს და მის სანაცვლოდ არ შევეგუებით საზოგადოებრივ გარიცხულობას.
[10] მაშინ, როდესაც ბავშვების აღზრდა არა ტექნოლოგიურ ინოვაციებს, არამედ „ადამიანურ მზრუნველობას“ შეუძლია, ეფექტური გათავისუფლება ოჯახური საქმიანობისგან, ოჯახური საქმიანობის თვისებრივი ცვლილება შესაძლოა გამომდინარეობდეს მხოლოდ ქალთა მოძრაობისგან, ქალთა ბრძოლისგან: რაც უფრო იზრდება მოძრაობა, მით ნაკლებად შეუძლიათ კაცებს და პირველ რიგში, პოლიტიკურ მებრძოლებს – დამოკიდებულნი იყვნენ ქალების მიერ ბავშვთა მოვლაზე. ამავდროულად, საზოგადოებრივი გარემო, რომელსაც მოძრაობა ქმნის, ბავშვებს სთავაზობს საზოგადოებრივ სივრცეს, რომლებიც კაცებსა და ქალებს მოიცავს და რომელსაც არაფერი ესაქმება ბავშვთა მოვლის სახელმწიფოს მიერ ორგანიზებულ ცენტრებთან. ეს უკვე ბრძოლის გამარჯვებებია. სწორედ იმიტომ, რომ ისინი მოძრაობის შედეგებია, რომელიც თავისი ბუნებით სწორედ რომ ბრძოლაა, მათ მიზანი არ არის თვით ბრძოლის რაიმე სახის თანამშრომლობით ჩანაცვლება.

[11] შეუძლებელია იმის წინასწარმეტყველება, თუ რამდენი ხნის მანძილზე დარჩება ეს ტენდენციები მოძრაობის წინსვლის საწინდარი და როდის მიიღებს ისინი სრულიად საპირისპირო ფორმას.  
[12] ზოგიერთმა მკითხველმა მიიჩნია, რომ ქალთა შრომის ეს განსაზღვრება უფრო ზუსტი უნდა იყოს. ჩვენ კონკრეტულად ის ვიგულისხმეთ, რომ მარქსისეული თვალსაზრისით, საოჯახო საქმიანობა, როგორც შრომა, ნაყოფიერია, ანუ დამატებით ღირებულებას ქმნის.

            ამის შემდეგ ჩვენ პირდაპირ ვიწყებთ საუბარს სრულიად ქალის როლის ნაყოფიერების შესახებ. ჩვენ გვსურს, კიდევ თვალსაჩინო გავხადოთ, რომ ქალთა ნაყოფიერებას, როგორც თავიანთ შრომასთან, ისევე სრულიად თავიანთ როლთან მიმართებაში, შემდეგ ნაშრომამდე დაცდა მოუწევს, რომელზეც ჩვენ უკვე ვმუშაობთ. მასში ქალის ადგილი მეტად გარკვევითაა ახსნილი სრულიად კაპიტალისტური წრებრუნვის შეხედულების გათვალისწინებით.
[13] თუმცა, ვხვდებით ამის საპირისპირო ტენდენციასაც, რაც ქალების წარმოების გარკვეულ სექტორებში შეყვანას გულისხმობს. გეოგრაფიული სექტორების მიხედვით კაპიტალის განსხვავებულმა საჭიროებებმა პროპაგანდისა და პოლიტიკის განსხვავებული და ხანდახან ურთიერთსაპირისპირო ფორმები შექმნა. მაშინ, როდესაც წარსულში ოჯახის სტაბილურობა შედარებით სტანდარტულ მითოლოგიაზე იყო დაფუძნებული (პოლიტიკა და პროპაგანდა ერთგვარი იყო, ოფიციალური კი – უდაო), დღესდღეისობით კაპიტალის სხვადასხვა სექტორები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება და ოჯახის, როგორც სტაბილური, უცვლელი, „ბუნებრივი“ ერთეულის განსაზღვრებას უთხრის ძირს. ამის კლასიკური მაგალითია შეხედულებებისა და ფინანსური პოლიტიკის სხვადასხვაობა შობადობის კონტროლთან მიმართებაში. ბრიტანულმა ხელისუფლებამ უახლოეს წარსულში ამ მიზნისკენ მიმართული ფინანსები გააორმაგა. ჩვენ უნდა ვიკვლიოთ, თუ რამდენადაა დაკავშირებული ეს პოლიტიკა რასისტულ საიმიგრაციო პოლიტიკასთან, ანუ მომწიფებული სამუშაო ძალის წყაროების მანიპულაციასთან; ასევე, შრომითი ეთიკის მზარდ ეროზიასთან, რომლის შედეგადაც იქმნება დაუსაქმებელი და მხარდაუჭერელი დედების მოძრაობები, ანუ იმ შობადობის კონტროლთან, რომელიც კაპიტალის სიწმინდეს რევოლიციონერი ბავშებით აბინძურებს.

[14] ეს იტალიის კომუნისტური პარტიის პოლიტიკაცაა, რომელიც წლების განმავლობაში სთავაზობდა იტალიის პარლამენტს კანონპროექტს, რომლის თანახმადაც სახლებში დასაქმებულ ქალებს, დიასახლისებსაც და მარტოხელებსაც, 55 წლის ასაკიდან პენსია დაენიშნებოდათ. ეს კანონპროექტი არ მიიღეს.

[15] დღესდღეისობით საოჯახო საქმიანობისათვის ხელფასების მოთხოვნის საკითხი იტალიასა და სხვა ქვეყნებში ქალთა მოძრაობებში საკმაოდ წინა არის წამოწეული. ამ დოკუმენტის პირველი მონახაზის შემდეგ (1971 წლის ივნისი), ამ საკითხის გარშემო დებატები უფრო ყოვლისმომცველი გახდა და გაქარწყლდა ბევრი ეჭვი, რომელიც ამ დისკუსიის შედარებითი სიახლის თანმდევი იყო. თუმცა, უპირველეს ყოვლისა, პროლეტარ ქალთა საჭიროებების ტვირთმა მოახდინა არა მხოლოდ მოძრაობის მოთხოვნების რადიკალიზირება, არამედ მოგვცა მეტი ძალა და თავდაჯერებულობა ამ მოთხოვნების განსახორციელებლად. ერთი წლის წინ, იტალიაში მოძრაობის დასაწყისში, იყვნენ ადამიანები, რომელთაც ჯერ კიდევ სჯეროდათ, რომ სახელმწიფოს თავისუფლად შეეძლო ქალთა საოჯახო საქმიანობის წინააღმდეგ აჯანყების ჩახშობა მისი „მოსყიდვით“ 7-8 დოლარის ოდენობის ყოველთვიური ხელფასით, როგორც ეს პენსიებზე დამოკიდებული „წყეულებისათვის“ უკვე გაკეთებული ჰქონდათ.

            ახლა ეს ეჭვები გაქარწყლებულია.

            ყოველ შემთხვევაში, აშკარაა, რომ საოჯახო საქმიანობისათვის ხელფასის მოთხოვნა მხოლოდ საფუძველია, პერსპექტივა, რომლიდანაც უნდა დავიწყოთ, რომლის დამსახურებაც ქალთა ჩაგვრის, დაქვემდებარებისა და იზოლირების დაკავშირებაა ამ უკანასკნელთა მატერიალურ საფუძველთან: ქალთა ექსპლუატაცია. ამ ეტაპზე, ეს საოჯახო საქმიანობისათვის ხელფასის მოთხოვნის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფუნქციაა.

            ეს ბრძოლის ინდიკატორია, ორგანიზაციული მიმართულება, რომლის ფარგლებშიც ჩაგვრა და ექსპლუატაცია, კასტისა და კლასის მდგომარეობა ამოუხსნელადაა დაკავშირებული.

ამ პერსპექტივის პრაქტიკული, უწყვეტი ტრანსლირება ის ამოცანაა, რომლის წინაშეც მოძრაობა იტალიაში და სხვა ქვეყნებში დგას.

[16] ჩვენს მიერ სასადილოების ხსენებას გარკვეული დაბნეულობა მოჰყვა. მსგავსი დაბნეულობა გამოიხატა სხვა ქვეყნებთან, ისევე, როგორც იტალიასთან დისკუსიის დროს საოჯახო საქმიანობისათვის ხელფასების მიღების შესახებ. როგორც ადრე განვმარტეთ, საოჯახო საქმიანობა ისევეა ინსტიტუციონალიზებული, როგორც ქარხნული შრომა და ჩვენი უმთავრესი მიზანი ორივე ინსტიტუტის განადგურებაა. თუმცა იმისა გარდა, თუ რომელი მოთხოვნის შესახებ ვსაუბრობთ, არსებობს გაურკვევლობა იმის შესახებაც, თუ რა არის მოთხოვნა. მოთხოვნა არის მიზანი, რომელიც არა მხოლოდ ნივთია, არამედ, კაპიტალის მსგავსად, არსებითად საზოგადოებრივი კავშირის დაპირისპირების საფეხურია. სასადილო ან ჩვენს მიერ მოპოვებული ხელფასები გამარჯვება იქნება თუ მარცხი, ეს ჩვენი ბრძოლის სიძლიერეზეა დამოკიდებული. ამავე სიძლიერეზეა დამოკიდებული ისიც, ჩვენი მიზანი კაპიტალის მიერ ჩვენივე შრომის უფრო რაციონალურად განკარგვის გარემოება იქნება, თუ ჩვენს მიერ ამ განკარგვის ფლობის შესუსტებისა. ის, თუ რა ფორმას მიიღებს ჩვენი მიზანი მაშინ, როდესაც მას მივაღწევთ, იქნება ეს ხელფასები, სასადილოები თუ ჩასახვის საწინააღმდეგო საშუალებების უფასოდ მიღება, ბრძოლაში გამოვლინდება, ანუ იქ, სადაც იქმნება. იგი აღწერს ძალაუფლების იმ დონეს, რომელსაც ამ კონკრეტულ ბრძოლაში მივაღწიეთ.