17 აპრ

განცხადება: შრომის უფლებები & შრომის უსაფრთხოება

არ არსებობს უსაფრთხო შრომა შრომის უფლებების დაცვის გარეშე.

მიუხედავად იმისა, რომ შრომის ინსპექციას სამუშაო ადგილებზე უსაფრთხოების ნორმების შემოწმების მანდატი მიენიჭა, მთავარი პრობლემა არ გადაჭრილა. ყოველ კვირა მუშები იღუპებიან და შავდებიან სამუშაო ადგილზე.

რატომ ხდება ეს?

არ შეიძლება შრომის უსაფრთხოების შრომის უფლებებისგან გამიჯვნა.

თითქმის ყველა დარგში, დაურეგულირებული სამუშაო საათები, გადაბმული, ხანგრძლივი გრაფიკი,  სამუშაო დატვირთვის მაღალი ინტენსივობა – ქართველი მშრომელების ყოველდღიურობას წარმოადგენს.

საერთაშორისო კვლევების უმრავლესობა აჩვენებს, რომ უსაფრთხოების რისკი განსაკუთრებულად იზრდება  სამუშაო ადგილზე გადაღლილობის გამო.   გადაღლილობა დგება მაშინ, როცა მუშა ამოწურავს ფიზიოლოგიურ და კონგიტურ რესურსებს სამუშაო დავალების შესასრულებლად. სწორედ არანორმირებული სამუშაო საათები, დასვენების ნაკლებობა, ძილის ნაკლებობა და მაღალი სამუშაო დატვირთვა იწვევს გადაღლილობას.

სამუშაო ადგილის მოწყობა, აღჭურვილობა, გრაფიკის განსაზღვრა, სამუშაო პროცესი, ხელფასის რაოდეობა და სამუშაოს შინაარსი არის დამსაქმებლის შედგენელი. შესაბამისად, დამსაქმებულია პასუხისგებელი სამუშაო ადგილისა და სამუშაო ძალის ორგანიზებაზე. შრომის უფლებების დაცვის ტვირთიც არის ცალსახად დამსაქმებელზე. მუშების გადაღლილობა გამოწვეულია დამსაქმებლის მიერ შრომითი უფლებების დარღვევის გამო.

გადაღლილობა იწვევს სიტუაციური ანალიზის შეზღუდვას. ადამიანები კარგავენ თვითკონტროლის უნარს. ამ თვალსაზრისით რუტინული უსაფრთხოების ნორმების დაცვა და ტექკნიკისა და აღჭურვილობის შემოწმება, წარმოადგენს თვითკონტროლის დავალებებს.  მაგრამ თუ მუშა უკვე გადაღლილია, იგი კარგავს უნარს გააგრძელოს თვითრეგულირების მოქმედებები და ხშირად იღებს საზიანო (საფრთხისშემცველ) გადაწყვეტილებას. ამიტომაც, მუშები საკმარისად დასვენებულები უნდა იყვენენ; მათ არ უნდა ეკისრებოდეთ შრომის უსაფრთხოების დაცვა, ამას უსაფრთხოების ზედამხედველი უნდა აკონტროლებდეს (დასვენება ზედამხედველსაც სჭირდება).

სამუშაო ადგილების სიმცირისა, მუშები თანხმდებიან ისეთ სამუშაოზე, რომელიც მათ როგორც ფიზიკურ, ისე ფსიქოლოგიურ, სოციალურ და საორგანიზაციო რესურსების ერთდროულად გამოყენებას  მოითხოვს, რაც აგრეთვე იწვევს გადაღლილობას. თუ თავიდანვე არ არის განსაზღვრული დავალება და პასუხისმგებლობა და ეს ხდება ადგილზე, სპონტანური გადაწყვეტილების საფუძველზე, შრომის ტვირთი ერთი ორად იზრდება. თუ მუშას ერთდროულად ევალება სამუშაოს დაგეგმვა, უსაფრთხოების მართვა, ტექნიკის ამუშავება და ასე შემდეგ, უბედური შემთხვევის რისკი იზრდება.

მსგავსი ვითარებაა შახტაში და მაღაროებში, უი სადაც მუშებს აჩქარებენ უფროსები, რომ შეასრულონ გეგმა. ხელფასები და სამსახურის შენარჩუნება არის მიბმული გეგმის შესრულებაზე. თუ გეგმას ვერ შეასრულებენ, ვერ მიიღებენ სრულ ხელფასს, ან იქნებიან გარიყულები უფროსებისგან. ამ წნეხის ქვეშ მათ არ უნდა გამორჩეთ საყრდენი ბოძების გატეხვის ხმა, თავი რომ დააღწიონ კატასტროფას. იმუშაო ამ დატვირთვით და თან აკონტოლო ბოძების გატეხვის ხმა, შეუძლებელია! ეს არის ხშირი მიზეზი დაშავებისა და “უბედური შემთხვევებისა”.

როდესაც მშენებლობაზე დაიღუპა ორი ადამიანი (ჭავჭავაძის 5-ში), ისინი მუშაობდნენ გამომუშავებაზე. მათ იმდენს უხდიდნენ, რამდენ მეტრ მიწასაც გამოთხრიდნენ. რადგან არ არსებობდა განსაზღვრული გონივრული მოცულობა, თუ რამდენი უნდა გამოეთხარათ, ადგილზე არც ზედამხვედელი იყო, რომელიც მათ შრომის მოცულობას და ინტენსივობას განსაზღვრავდა, მუშებს თვითონ უწევდათ ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, და საორგანიზაცო შრომის გაწევა, რაც მათი სიკვდილით დასრულდა. ისინი ორი კვირის განმავლობაში გადაბმულად მუშაობდნენ. სწორედ ეს გარემოებები იწვევს გადაღლილობას და ხდება ფატალური შემთხვევების მიზეზი.

შრომის ინსპექციას რომ შეეძლოს შრომელთა უფლებების ზედამხედველობა, დამსაქმებელი იძულებული იქნებოდა დაერეგულირებინა სამუშაო დრო, გრაფიკების ხანგრძილობა, დაედგინა საკმარისი შესვენების დროცვლებს შორის და ცვლის განმავლობაში. მუშებიც იშვიათად გადაიღლებოდნენ, რაც რისკებს საკმაოდ შეამცირებდა.

ამასობაში, შრომის უფლებების აღდგენა და სრულფასოვანი დაცვა შესძენს მუშებს თავდაჯერებას, რომ ამოიღონ ხმა, როცა გრძნობენ საფრთხეს სამუშაო ადგილზე და მოითხოვონ უსაფრთხო შრომა ან უარი განაცხადონ საფრთხისშემცველ სამუშაოზე; ამით მუშებს აღარ შეეშინდებათ უფროსის მხრიდან სამაგიეროს გადახდის, სამსახურიდან გათავსუფლების, ან ხელფასის დაკლების. დღეს ერთმა მუშამ “პანორამა თბილისი” მშენებლობაზე შრომის პირობებზე განაცხადა: მანდ “იძულებით ვმუშაობთ ჩემო დაიკო, არაფერი არ არის. დედა მყვას ინსულტით დაავადებული. სამუშაო არა მაქვს და ჩამოსული ვარ აჭარიდან. ვმუშაობ, რომ ორი კაპიკით წამალი ვუყიდო. 15 წელია ჩავარდნილია. მონა ვარ.”

როცა დამსაქმებელს გამოჭერილიყავს მუშა, ის დედის სიცოცხლის შენარჩუნების გამო არ გარისკავს სამუშაოს დაკარგვას.

აუცილებელია, რომ შრომის უსაფრთხოების ორგანოები ერთად მუშაობდნენ. ერთად შეეძლოთ ობიექტებზე შესვლა და შემოწმება. ყველაზე მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინება, რომ ჩვენთვის წარმოუდგენელია შრომის უსაფრთხოების ეფექტურობა, შრომის უფლებების შემოწმების უზრუნველყოფის გარეშე. ამიტომ, შრომის უსაფრთხოების ნორმების ინსპექტირებას აუცილებლად უნდა დაემატოს შრომის უფლებების ზედამხედველობა.

განცახდებას ხელს აწერენ:

სოლიდარობის ქსელი – დამოუკიდებელი პროფკავშირი;

ერთობა 2013 – თბილისის სატრანსპორტო კომპანიის დამოუკიდებელი პროფკავშირი;

სოციალურ მუშაკთა გაერთიანება;

09 აპრ

კვლევა: ექთნების შრომის პირობები საქართველოში

რა კავშირშია ექთნების შრომის პირობები ხარისხიან ჯანდაცვის მომსახურებასთან?

კვლევა ეყრდნობა საქართველოში დასაქმებული ექთნების ყოველდღიური
სამუშაო გამოცდილებისა და შრომის პირობების შესწავლით მიღებულ ინფორმაციას.
მასში თავმოყრილია ექთნების საცხოვრებელი და შრომითი მდგომარეობის შესახებ
მონაცემები. მათ შორისაა: ექთნების სამუშაო გრაფიკი, ანაზღაურება, სამუშაო
დატვირთვა, საავადმყოფოს მართვა და მასში მონაწილეობა, პრობლემური საკითხები
და მათი გამოსწორების შესახებ აზრები.

გაეცანით ჩვენს კვლევას:

იხილეთ პუბლიკაცია!

28 იან

ხელისუფლება როგორც ტიტო ვოტსი

ავტორი: დავით ომსარაშვილი,”სოლიდარობის ქსელის” წევრი

არცთუისე დიდი ხნის წინ  რომელიღაც სტატიაში წავიკითხე, რომ  ზიმბამბველი მღვდელი ტიტო ვოტსი „სამოთხის ბილეთების“ გაყიდვის გამო დააკავეს. რატომღაც ეს ადამიანი გამახსენდა სწორედ მაშინ, როდესაც ვაპირებ დაგროვებითი საპენსიო რეფორმის შესახებ დავწერო.

Read More

09 დეკ

„სოლიდარობის ქსელის“ შემოდგომის სეზონის შეჯამება

შემოდგომის სეზონი იყო საკმაოდ დატვირთული. ამ პერიოდში დავიწყეთ რამდენიმე მნიშვნელოვანი კამპანია და შემოვიმატეთ აქტიური წევრები.

30 აგვისტო – „40 საათიანი სამუშაო კვირა ყველას“. ჩვენ დავიწყეთ კამპანია 40 საათიანი სამუშაო კვირის დადგენაზე. მიუხედავად შრომის კოდექსით დადგენილი 40 საათიანი სამუშაო კვირისა, საქართველოში ადმიანებს უწევთ კაბალურ პირობებსა და მიზერულ ანაზღაურებაზე კვირაში 50, 60, 70 და 80 საათი მუშაობა.

ჩვენ მოვითხოვთ გადაიხედოს მთავრობის დადგენილება სპეციფიკურ სამუშაო კატეგორიათა ჩამონათვალის შესახებ, რომელიც გამოყოფოს მთელ რიგ სფეროებს, სადაც სამუშაო კვირა 48 საათით განისაზღვრება. Read More

19 ნოე

მიმართვა შრომის ინსპექციას – რა ხდება „სუფთა სახლში?”

2017  წლის 3 ივლისს „სოლიდარობის ქსელმა“  მიმართა შრომის პირობების ინსპექტირების დეპარტამენტს. აღნიშნული მიმართვის საფუძველზე განხორციელდა შრომის პირობების ინსპექტირება შპს „სუფთა სახლის“ სხვადასხვა სავაჭრო ობიექტზე.

2017 წლის 15 ნოემბერს  დეპარტამენტის მიერ გადმოგვეცა განხორციელებული ინსპექტირების შედეგად მომზადებული დასკვნები და რეკომენდაციები. Read More

18 ივნ

რა არის „მოპარული ხელფასი”?

ავტორი: ნენო ჩარკვიანი, „სოლიდარობის ქსელი – მშრომელთა ცენტრის” წევრი

 

„ზარალის ანაზღაურება “კოლექტიური სოლიდარობის პრინციპით” მოხდება”

„მაღაზიას კადრი აკლია, უკან უნდა დაბრუნდე”

„მოპარული საქონლის ღირებულება X ლარს შეადგენს”

„ვადაგასული საქონლის ღირებულება X ლარს შეადგენს”

„მაღაზიას დაცვა არ ჰყავს, მაგრამ საჭიროების შემთხვევაში, სალაროსთან წითელ ღილაკს დააჭირეთ”

Read More

26 მარ

რა ხდება აგარაში? – მშრომელების ადგილი აქ არ არის

ავტორი: რევაზ კარანაძე„სოლიდარობის ქსელი – მშრომელთა ცენტრის” წევრი

საქართველოში მოქმედი ერთადერთი შაქრის ქარხანა, „აგარის შაქარი” გაჩერდა. დაახლოებით 6 თვეა, რაც 500 ადამიანი შემოსავლის წყაროს გარეშეა დარჩენილი. დაბაში არ არსებობს სხვა დასაქმებისა თუ შემოსავალის წყარო. მთელი დაბა სოციალურ კატასტროფამდეა მისული. ხალხს აღარ აქვს საჭმლის შესაძენი საშუალება. მშრომელები ცდილობენ, რომ ხელისფულებისა და ქარხნის ადმინისტრაციის ყურადღება მიიქციონ, რათა მიეცეთ მათ მუშაობის უფლება, თუმცა ამ დრომდე უშედეგოდ.

Read More

02 მარ

ვინ მოამზადებს შრომის უსაფრთხოების ინსპექტორებს?

ავტორი: ნენო ჩარკვიანი, „სოლიდარობის ქსელი – მშრომელთა ცენტრის” წევრი

15 თებერვალს შრომის უსაფრთხოების კანონპროექტის საბოლოო განხილვა გაიმართა. მიუხედავად იმისა, რომ საბოლოო რედაქცია, რომელიც 6 თვეში შევა ძალაში, არ წარმოადგენს იმ კანონპროექტს, რომელიც ჩვენთვის იქნებოდა მისაღები და დააკმაყოფილებდა ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების აღსრულებას, ფაქტია შრომის ინსპექციას დასჭირდება გამოცდილი და კვალიფიციური კადრები, რათა საწარმოების გეგმიური თუ არაგეგმიური შემოწმება შეძლოს. აღსანიშნავია, რომ საწარმოთა რიცხვი ათობით ათასი, ხოლო ინსპექტორთა რიცხვი მხოლოდ ათეულია.

Read More

03 თებ

ღირსების დათხოვნა

ავტორი: სოფო ჯაფარიძე, 

ბავშვობაში წავიკითხე რომანი, რომლის მთავარი პერსონაჟი ექიმი გახლდათ. ის მმართველი პარტიისგან განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულების გამო ყველა სამუშაო ადგილის შავ სიაში იყო შეყვანილი, რამაც არსებითი გავლენა იქონია მის პიროვნებაზე. პროფესიული შეზღუდვებით გამოწვეულმა ტანჯვამ და მისდამი გარშემომყოფთა დამოკიდებულებამ, როგორც ფსიქიკურად დანგრეული ადამიანისადმი, ის საბოლოოდ ჩამოაშორა ოჯახს და მეგობრებს.

Read More

07 იან

მშრომელთა მოძრაობის თვითკრიტიკისათვის

ავტორი: შოთო აზიკური

წლების წინ მშრომელთა მოძრაობა აქტივისტების წარმოსახვის ნაყოფი უფრო იყო ვიდრე ობიექტური სოციალური მოვლენა. თუმცა წლიდან წლამდე მშრომელთა მოძრაობა აქტუალიზდა და ნამდვილი ადამიანების კოლექტიურ და გაცნობიერებულ (თუ გაუცნობირებელ) ქმედებებებად იქცა. მაგრამ ჩვენდა სამწუხაროდ მშრომელთა მოძრაობის ბოლო რამოდენიმე წლიანი ისტორია სხვა არაფერია თუ არა დამარცხების ისტორია.

Read More